شبکه بهداشت و درمان ساوجبلاغ

برگزاری سومین جلسه مجمع سلامت شهرستان ساوجبلاغ با محوریت پزشکی خانواده، نظام ارجاع، عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت و سلامت و امنیت غذایی

تأکید بر توسعه عدالت در سلامت، تقویت همکاری بین‌بخشی و ارتقای شاخص‌های بهداشتی شهرستان در سومین نشست مجمع سلامت ساوجبلاغ

به گزارش روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ، در روز دوشنبه 29 تیر 1405 سومین جلسه مجمع سلامت شهرستان با حضور معاون محترم سیاسی، امنیتی و اجتماعی فرمانداری شهرستان، جناب آقای دکتر امینی، مدیر شبکه بهداشت و درمان شهرستان، جناب آقای دکتر علی رنجبرپور، رؤسا و مدیران دستگاه‌های اجرایی، نمایندگان سازمان‌ها و نهادهای مرتبط در محل فرمانداری ساوجبلاغ برگزار شد.

مجمع سلامت؛ بستر تحقق همکاری‌های بین‌بخشی برای ارتقای سلامت جامعه

مجمع سلامت شهرستان به عنوان مهم‌ترین ساختار هماهنگی بین‌بخشی در حوزه سلامت، با هدف شناسایی مسائل و اولویت‌های سلامت، افزایش مشارکت دستگاه‌های اجرایی، بهره‌گیری از ظرفیت سازمان‌های مردم‌نهاد، خیرین سلامت و مشارکت مردمی تشکیل می‌شود. این مجمع با تکیه بر رویکرد «سلامت در همه سیاست‌ها» تلاش می‌کند تمامی دستگاه‌ها را در تحقق اهداف نظام سلامت کشور سهیم سازد؛ چرا که امروزه سلامت تنها مسئولیت وزارت بهداشت نیست، بلکه نتیجه عملکرد هماهنگ تمامی بخش‌های اجرایی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و زیست‌محیطی است. بر اساس مصوبات مجمع سلامت استان، مصوبات این مجمع دارای اعتبار قانونی است و دستگاه‌های اجرایی موظف به پیگیری و اجرای آن هستند.

بررسی مهم‌ترین برنامه‌های راهبردی وزارت بهداشت در حوزه سلامت

در این نشست، مهم‌ترین برنامه‌های راهبردی وزارت بهداشت شامل اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع، عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت (SDH) و سلامت و امنیت غذایی مورد بررسی قرار گرفت و اعضای مجمع بر ضرورت اجرای دقیق سیاست‌های ابلاغی، افزایش هماهنگی بین دستگاه‌ها، ارتقای سطح سواد سلامت جامعه و توسعه خدمات سلامت‌محور در شهرستان تأکید کردند.

پزشکی خانواده؛ نخستین گام تحقق عدالت در سلامت و دسترسی عادلانه به خدمات

در ابتدای جلسه، دکتر علی رنجبرپور با تشریح اهداف برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع اظهار داشت: اجرای این برنامه یکی از مهم‌ترین اولویت‌های نظام سلامت جمهوری اسلامی ایران است که با هدف تحقق عدالت در سلامت، افزایش دسترسی عادلانه مردم به خدمات، ارتقای کیفیت خدمات بهداشتی و درمانی، کاهش پرداخت از جیب مردم، مدیریت صحیح ارجاعات، جلوگیری از مراجعات غیرضروری به مراکز تخصصی و استفاده بهینه از ظرفیت پزشکان متخصص و فوق‌تخصص طراحی شده است.

وی افزود: پزشکی خانواده یکی از مهم‌ترین رویکردهای نظام سلامت در جهان امروز به شمار می‌رود؛ رویکردی که هدف آن ارائه خدمات جامع، پیوسته، فردمحور و خانواده‌محور در سطح مراقبت‌های اولیه است. پزشک خانواده نخستین نقطه تماس فرد و خانواده با نظام سلامت محسوب می‌شود و با شناخت دقیق از شرایط زیستی، روانی، اجتماعی و سابقه بیماری افراد، نقش کلیدی در پیشگیری، تشخیص زودهنگام، درمان اولیه و پیگیری مستمر ایفا می‌کند. تمامی خدمات پیشگیری، مراقبت، آموزش سلامت، درمان‌های اولیه، شناسایی عوامل خطر، غربالگری بیماری‌ها، پیگیری بیماران و ارجاع آنان به سطوح تخصصی از طریق این نظام انجام می‌شود. استمرار مراقبت، تشکیل پرونده سلامت، پیگیری وضعیت بیماران و ارائه خدمات جامع سلامت از مهم‌ترین ویژگی‌های این برنامه ملی است.

برنامه پزشکی خانواده بر اصولی همچون پیشگیری مقدم بر درمان، پیگیری مستمر، توجه به عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، آموزش خودمراقبتی و هماهنگی بین سطوح مختلف خدمات استوار است. این رویکرد نه‌تنها به شناسایی به‌موقع بیماری‌ها کمک می‌کند، بلکه با ایجاد رابطه‌ای پایدار میان پزشک و بیمار، اعتماد و اثربخشی خدمات درمانی را نیز افزایش می‌دهد.

شایان ذکر است مرحله نخست برنامه ملی پزشکی خانواده و نظام ارجاع از ۲۵ خردادماه سال جاری در ۲۵ شهر کشور اجرا شد و ارزیابی‌ها برای آمادگی ۲۰ شهر دیگر نیز در دست انجام است. همچنین برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع در ۶۴ شهرستان کشور اجرا می‌شود و الحاق ۲۰ شهر جدید به این برنامه نیز در دستور کار قرار دارد. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با جدیت تمام بر اجرای این برنامه نظارت دارد و جلسات متعددی در سطح ملی برای رفع موانع اجرای آن برگزار شده است.

نظام ارجاع؛ ساماندهی مسیر دریافت خدمات، افزایش کیفیت و کاهش هزینه‌های درمان

در ادامه جلسه، بر اهمیت اجرای صحیح نظام ارجاع تأکید شد. نظام ارجاع به عنوان مکمل پزشکی خانواده، مسیر دریافت خدمات تخصصی را ساماندهی می‌کند و از مراجعه مستقیم و غیرضروری بیماران به سطوح بالاتر جلوگیری به عمل می‌آورد. این نظام با ساماندهی مسیر دریافت خدمات درمانی، موجب می‌شود بیماران ابتدا خدمات مورد نیاز خود را در سطح پزشک خانواده دریافت کرده و در صورت نیاز به خدمات تخصصی و فوق‌تخصصی، با ارجاع علمی و هدفمند به سطوح بالاتر مراجعه کنند.

نظام ارجاع در بسیاری از کشورها به عنوان یکی از مؤلفه‌های اصلی عدالت در سلامت شناخته می‌شود. در این نظام، بیماران پس از دریافت خدمات اولیه در سطح پزشک خانواده، در صورت نیاز به خدمات تخصصی یا فوق‌تخصصی، به‌صورت هدفمند و بر اساس ضرورت علمی به سطوح بالاتر ارجاع داده می‌شوند. این ساختار از پراکندگی خدمات جلوگیری کرده و موجب می‌شود منابع تخصصی در مسیر درست و برای افراد نیازمند به کار گرفته شوند. این فرآیند علاوه بر کاهش ازدحام مراکز تخصصی، موجب افزایش کیفیت خدمات، کاهش هزینه‌های درمان، صرفه‌جویی در منابع نظام سلامت و رضایتمندی بیشتر مردم خواهد شد. در صورت رعایت نظام ارجاع، خدمات بستری در بیمارستان‌های دولتی برای مردم رایگان خواهد بود.

عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت (SDH)؛ سلامت فراتر از درمان و نقش تعیین‌کننده شرایط اجتماعی

بخش دیگری از جلسه به بررسی برنامه عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت اختصاص یافت. اعضای مجمع با اشاره به اینکه بیش از بخش قابل توجهی از وضعیت سلامت افراد تحت تأثیر شرایط اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و محیطی قرار دارد، بر نقش تعیین‌کننده عواملی همچون درآمد، اشتغال، آموزش، مسکن مناسب، محیط زیست سالم، حمل‌ونقل ایمن، امنیت اجتماعی، تغذیه مناسب، مشارکت اجتماعی و سبک زندگی سالم در ارتقای سلامت جامعه تأکید کردند.

پژوهش‌های چند دهه اخیر نشان داده‌اند که تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت (SDH) تأثیر بیشتری بر سلامت جمعیت نسبت به مراقبت‌های پزشکی دارند. در یک مطالعه جامع در ایران، مجموعاً ۱۷۲ عامل در چهار سطح فردی، محلی، ملی و جهانی شناسایی شده است که از میان آنها عواملی نظیر صلاحیت والدین، امید، اعتیاد، انواع آلودگی، تورم و نرخ بیکاری به عنوان مهم‌ترین تعیین‌کننده‌های سلامت جمعیت در سطوح فردی و ملی در ایران معرفی شده‌اند. همچنین صلاحیت والدین، رفتارهای فردی مانند اعتیاد و سلامت روان و معنوی از جمله افسردگی، خودکشی و استرس، از مهم‌ترین تعیین‌کننده‌های سلامت در ایران هستند.

عوامل اجتماعی سلامت یکی از ارکان جدایی‌ناپذیر در نظام آموزش علوم پزشکی و ارائه خدمات بهداشتی و درمانی هستند و بی‌توجهی به این عوامل می‌تواند خسارت‌های جبران‌ناپذیری به سلامت جامعه وارد کند. مراکز تحقیقاتی متعددی در دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور به طور تخصصی به بررسی و ارتقای این عوامل می‌پردازند و برنامه SDH با هدف شناسایی و ارتقای عوامل تعیین‌کننده سلامت در دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور در حال اجراست.

بر اساس این رویکرد، کاهش نابرابری‌های سلامت تنها از طریق همکاری همه دستگاه‌های اجرایی امکان‌پذیر است و هر سازمان متناسب با مأموریت خود می‌تواند نقش مؤثری در بهبود سلامت شهروندان ایفا کند.

سلامت و امنیت غذایی؛ یکی از ارکان اصلی سلامت عمومی و پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر

در ادامه نشست، موضوع سلامت و امنیت غذایی مورد بررسی قرار گرفت. اعضای مجمع بر ضرورت تأمین غذای سالم، کافی، در دسترس و ایمن برای تمامی اقشار جامعه، ارتقای فرهنگ تغذیه سالم، کاهش مصرف نمک، قند و چربی، افزایش مصرف میوه و سبزیجات، پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر، کنترل اضافه وزن و چاقی، نظارت مستمر بر ایمنی مواد غذایی و توسعه آموزش‌های تغذیه‌ای تأکید کردند.

در حوزه امنیت غذایی، وزارت بهداشت برنامه‌های متعددی را در دست اجرا دارد از جمله طرح دانش‌بنیان امنیت غذایی در زنجیره آرد و نان. همچنین پیمایش ملی تغذیه در سال ۱۴۰۵ با هدف ترسیم تصویر دقیق امنیت غذایی کشور و به‌روزرسانی نقشه امنیت غذایی کشور در دست برنامه‌ریزی است. بیستمین جلسه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی نیز به تازگی با حضور معاونان درمان، پرستاری و تحقیقات وزارت بهداشت برگزار شده است. شورای عالی سلامت و امنیت غذایی به عنوان عالی‌ترین مرجع سیاست‌گذاری در این حوزه، نقش محوری در تدوین و اجرای سیاست‌های کلان امنیت غذایی کشور ایفا می‌کند.

وزیر جهاد کشاورزی نیز با بیان اینکه سلامت محصولات تولیدی گیاهی و دامی مهم‌ترین ستون و رکن امنیت غذایی است، بر لزوم توجه ویژه به کیفیت و سلامت محصولات کشاورزی تأکید کرده است.

همچنین بر توسعه همکاری میان شبکه بهداشت و درمان، جهاد کشاورزی، دامپزشکی، آموزش و پرورش، شهرداری‌ها، اداره صنعت، معدن و تجارت، اصناف، رسانه‌ها و سایر دستگاه‌های اجرایی در راستای ارتقای امنیت غذایی و سلامت جامعه تأکید شد.

نقش مشارکت بین‌بخشی در توسعه سلامت شهرستان؛ ضرورت هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی

اعضای مجمع سلامت با تأکید بر اینکه دستیابی به اهداف توسعه پایدار بدون مشارکت بین‌بخشی امکان‌پذیر نیست، خواستار افزایش هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، اجرای مصوبات مجمع سلامت، استفاده از ظرفیت خیرین سلامت، سازمان‌های مردم‌نهاد و مشارکت فعال مردم در برنامه‌های سلامت‌محور شدند. تشکیل مجمع سلامت شهرستان‌ها نقش مؤثری در ایجاد هم‌افزایی در اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع دارد. با توجه به اینکه بخش قابل توجهی از عوامل مؤثر بر سلامت در اختیار دستگاه‌های غیروزارت بهداشت قرار دارد، همکاری و هماهنگی بین‌بخشی از الزامات اساسی ارتقای سلامت جامعه محسوب می‌شود.

جمع‌بندی و تأکید بر اجرای سیاست‌های کلان وزارت بهداشت

در پایان جلسه، ضمن بررسی وضعیت سلامت شهرستان و ظرفیت‌های موجود، بر اجرای سیاست‌های وزارت بهداشت در حوزه پزشکی خانواده، نظام ارجاع، عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت و امنیت غذایی تأکید شد. در شرایط کنونی که نظام سلامت با چالش‌هایی نظیر افزایش بیماری‌های مزمن، رشد هزینه‌های درمان و ضرورت توجه به عدالت در دسترسی روبه‌رو است، تقویت پزشکی خانواده و نظام ارجاع می‌تواند به‌عنوان یک راهبرد اساسی در پاسخ به این چالش‌ها عمل کند.

اعضای مجمع بر استمرار جلسات، پیگیری مصوبات، افزایش همکاری دستگاه‌های اجرایی و توسعه برنامه‌های آموزشی و پیشگیرانه به منظور ارتقای شاخص‌های سلامت و بهبود کیفیت زندگی شهروندان شهرستان ساوجبلاغ تأکید کردند. شعار هفته سلامت ۱۴۰۵ یعنی «پزشکی خانواده، نظام ارجاع، سلامت پایدار» بیانگر این واقعیت است که توسعه سلامت پایدار بدون تقویت ساختارهای پایه‌ای نظام سلامت امکان‌پذیر نیست.

️روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ