ویروس اچ آی وی وبیماری ایدز رابهتر بشناسیم
مقدمه:
ويروس اچ آي وي عامل يك بيماري عفوني قابل كنترل است كه اغلب مردم آن را به عنوان ايدز مي شناسند، در حالي كه ايدز يك بيماري و آخرين مراحل ابتلا به عفونت اچ آي وي مي باشد و در صورتي كه فرد مبتلا هر چه زودتر تشخيص داده شده و تحت مراقبت و درمان قرار گيرد، هرگز اين مرحله در بدن فرد اتفاق نمي افتد.
>
اما قبل از آشنايي بيشتر با عفونت hiv ، بهتر است سيستم ايمني بدن انسان و مكانيسم بيماريهاي عفوني را بشناسيم.
>
سيستم ايمني بدن: >
يكي از اصلي ترين اجزاء سيستم ايمني بدن ،>گلبولهاي سفيد هستند كه در خون و ترشحات بدن وجود دارند و مانند سربازان يك ارتش ، وظيفه اصلي محافظت از بدن در برابر عوامل بيماريزا را با سه روش : ممانعت از ورود، از بين بردن و يا زنداني كردن عوامل بيگانه، بر عهده دارند.
>
مكانيسم بيماريهاي عفوني:
بيماريهاي عفوني بيماريهايي هستند كه به علت ورود يك عامل بيماريزا به بدن ايجاد مي شوند. هر عامل بيماريزا به قسمتي از بدن علاقمند بوده و با نفوذ به آن ناحيه، موجب ايجاد صدمه در آنجا مي گردد و در مقابل اين تخريب، سيستم ايمني بدن نيز واكنشي نشان مي دهد. در نتيجه اين عمل عامل بيماريزا و عكس العمل سيستم ايمني بدن، علائم بيماري نمايان مي شود كه به كمك آن علائم مي توانيم بيماري را تشخيص داده و نسبت به درمان آن اقدام كنيم.
>
حال موارد فوق را در مورد عفونت hiv/aids مرور مي كنيم :
>
عامل عفونت: hiv/aids >
عامل عفونت hiv/aids ويروسي به نام اچ آي وي است كه به گلبولهاي سفيد خون علاقه داشته و تنها درون آنها قادر به ادامه حيات مي باشد. از آنجا كه گلبولهاي سفيد در خارج از بدن، مدت كوتاهي زنده مي مانند،> پس ويروس اچ آي وي هم در خارج از بدن در مدت زمان كوتاهي از بين مي رود. در عين حال عواملي همچون حرارت،> الكل و مواد ضد عفوني كننده از قبيل وايتكس نيز به راحتي مي توانند باعث از بين رفتن اين ويروس شوند.
>
ويروس اچ آي وي چگونه وارد بدن مي شود: >
ويروس hiv چون فقط داخل گلبول سفيد زندگي مي كند و گلبول سفيد هم فقط در خون و ترشحات بدن وجود دارد، پس ويروس هم فقط از راهي مي تواند منتقل شود كه خون و ترشحات حاوي ويروس، به خون يا مخاط بدن فرد ديگري وارد شود. بنابراين ويروس hiv> از سه راه اصلي زير مي تواند وارد بدن انسان شود :
- تزريق خون و فراورده هاي خوني و يا هر جسم تيز و برنده كه آغشته به خون تازه حاوي ويروس باشد
- تماس جنسي بدون استفاده از كاندوم با فرد مبتلا به ويروس hiv
- از مادر مبتلا به عفونت hiv> به كودك خود در دوران بارداري ، زايمان و شيردهي
>
اچ آي وي يك بيماري عفوني مانند ساير بيماريهاي عفوني است. همه انسانها داراي گلبول سفيد هستند، اگر گلبولهاي سفيد در معرض ويروس hiv قرار گيرند، فرد مي تواند به عفونت اچ آي وي مبتلا شود و اين امر ارتباطي به عقايد و دين و مذهب افراد ندارد
>
راههايي كه ويروس ايدز از طريق آنها منتقل نمي شود: >
همانطور كه ميكروب بيماريهاي اسهالي از طريق تنفس منتقل نمي شود، ويروس اچ آي وي نيز از طريق تماس هاي عادي زير منتقل نمي شود زیرا در این شرایط گلبولهای سفید قابل انتقال نیستند :
کار کردن با یکدیگر، زندگی دسته جمعي، هم صحبت شدن و معاشرتهای اجتماعی، تماس روزمره با افراد آلوده مانند هم سفر يا همکلاس بودن، نشستن در کنار یکدیگر، روابط عادی اجتماعی، غذا خوردن، آشامیدن و یا استفاده از ظروف غذاخوری مشترك، اشک، بزاق، عطسه، سرفه، استفاده از سرویسهای بهداشتی مشترک مثل حمام، توالت، استخر، توسط حیوانات، حشرات و یا نیش آنها
>
ويروس اچ آي وي نسبت به ساير عفونتها به راحتي انتقال نمي يابد و از طريق روابط معمول بين انسانها منتقل نمي شود
>
چه گروههايي بيشتر در معرض خطر ابتلا هستند:
با توجه به اينكه همه انسانها داراي خون و گلبول سفيد مي باشند در نتيجه مي توانند در معرض خطر آلودگي انتقال عفونت اچ آي وي قرار گيرند. بنابراين هر كسي كه در طول عمرش يكبار تماس جنسي بدون استفاده از كاندوم و يا تماس با سرنگ و وسايل تيز و برنده آغشته به خون حاوي ويروس داشته باشد ممكن است در معرض ابتلا به عفونت اچ آي وي قرار بگيرد.
>
عفونت اچ آي وي متعلق به گروه جمعيتي،> نژاد يا مليت خاصي نيست و هر انسان در صورتي كه در معرض تماس با آن ويروس قرار گيرد، مي تواند مبتلا به اچ آي وي شود
>
مكانيسم عمل ويروس اچ آي وي: >
ويروس پس از ورود به بدن، در گلبول سفيد مستقر و با استفاده از امكانات آن رشد و تكثير مي يابد. به عبارت ديگر اين ويروس وارد سلولي مي شود كه خودش وظيفه از بين بردن آن ويروس را به عنوان يك موجود بيگانه برعهده دارد. درست مانند دشمني كه در ارتش يك كشور رسوخ كرده و مانع اقدام سربازهاي آن كشور در مقابل دشمنان و بيگانگان مي گردد. از ويژگي هاي جالب اين ويروس اين است كه بر خلاف اغلب عوامل بيماريزا، خودش به بدن هيچ آسيبي وارد نمي كند و بدن نيز هيچ عكس العملي نشان نمي دهد، پس بيماري هيچ علامتي ندارد. ولي چون ويروس موجب كاهش توان و تضعيف گلبولهاي سفيد و در نتيجه ضعف سيستم ايمني بدن مي شود، باعث ابتلاي فرد به انواع عفونتهاي فرصت طلب و سرطانها مي گردد.
>
تفاوت ويروس اچ آي وي و بيماري ايدز: >
زمان ورود ويروس اچ آي وي به بدن تا ايجاد نقص سيستم ايمني و بروز علائم ساير بيماريهاي عفوني، به دو مرحله اصلي زير تقسيم مي شود :
دوره عفونت اچ آي وي : از زماني كه ويروس وارد بدن فرد مي شود تا زماني كه گلبولهاي سفيد كارآيي خود را از دست بدهند و علامت هاي ساير بيماريهاي عفوني ناشي از كاهش سيستم ايمني در فرد نمايان شود، اصطلاحا گويند فرد مبتلا به hiv و بي علامت است. این دوره در صورت مراقبت و درمان میتواند حتی تا آخر عمر فرد بدون هیچ علامت بالینی ادامه یابد. درصورتی که درمان صورت نگیرد این مدت در بدترین شرایط، که تعداد ویروس زیاد و قدرت سیستم ایمنی پایین است، میتواند 5 سال یا بیشتر هم طول بکشد و درصورتی که تعداد ویروس کم و قدرت سیستم ایمنی مناسب باشد حتی تا 20 سال هم ادامه يابد. علیرغم اینکه در این مرحله هیچ علامتی وجود ندارد، اما در صورت تماس با خون یا ترشحات جنسی فرد، بیماری قابل انتقال است.
>
اين دوره خود به دو عامل مهم بستگي دارد :
- قدرت سيستم ايمني : هرچه توان و قدرت سيستم ايمني كمتر باشد اين مرحله كوتاهتر مي شود
- تعداد ويروس وارد شده به بدن : هر چه تعداد ويروس و نيز دفعات ورود آن به بدن بيشتر باشد، زودتر مي تواند قواي سيستم ايمني را كاهش دهد
>
مرحله ايدز : >با كاهش تدريجي نيروي دفاعي و ايمني سلولي، شخص آلوده در مقابل هر ميكروبي كه وارد بدنش مي گردد،> نمي تواند مقاومت نمايد و علائم انواع و اقسام بيماريهاي عفوني و سرطانهاي مختلف را نشان مي دهد و حتي اين بيماريها مي توانند منجر به مرگ فرد شوند. پس تنها زماني مي گوييم فرد مبتلا به ايدز است كه دچار نقص سيستم ايمني شده باشد.
>
تشخيص عفونت اچ آي وي:
فرد در دوران ابتلا به اچ آي وي و تا قبل از مرحله ايدز هيچ علامتي ندارد. همين موضوع تشخيص اچ آي وي را با مشكل مواجه ساخته و عده زيادي هستند كه مبتلا بوده ولي از وضعيت ابتلاي خود آگاه نيستند. مدتي بعد از ورود ويروس به بدن، گلبولهاي سفيد به نشانه حضور ويروس، ماده اي به نام آنتي بادي را در خون ترشح مي كند كه آن ماده هم هيچ علامتي ندارد و فقط با آزمايش قابل تشخيص است . مدت زمان ورود ويروس به بدن تا زمان ترشح آنتي بادي، بين دو هفته تا حتي سه ماه طول مي كشد كه در اين زمان عليرغم اينكه ويروس درون بدن فرد وجود دارد حتي اگر فرد آزمايش هم بدهد، جواب منفي خواهد بود كه به اين مرحله،> دوره پنجره مي گويند. بنابراين فرد در اين مرحله علامتي ندارد و آزمايش او نيز منفي مي باشد.
>
تنها راه تشخيص اچ آي وي آزمايش خون است كه آن هم ممكن است در چند ماه اول ورود ويروس به بدن به شكل كاذب منفي باشد
>
درمان عفونت: hiv/aids >
تاکنون داروی موثری که بتواند ویروس را کامل از بین ببرد، تهيه نشده است، اما داروهای مناسبی وجود دارند که میتوانند تعداد ویروس درخون را به شدت کم کرده (نزديك به صفر) و مانع پدید آمدن علائم مرحله ایدز شوند. مراقبت مستمر افراد مبتلا به اچ آی وی و درمان به موقع عفونتها و بیماریهای دیگر میتواند در به تعویق انداختن مرحله بیماری بسیار موثر باشد، به گونه ای که در صورت درمان به موقع، تا پایان عمر ممکن است علائم بیماری ایدز بروز نکند، علاوه بر این، دارو میتواند تعداد میکروب در خون و ترشحات را به قدری کاهش دهد که قابلیت سرایت به دیگران، نزدیک به صفر شود، لذا درمان در اچ آی وی علاوه بر بهبود وضعیت سلامت بیمار، به عنوان یکی از روشهای اصلی پیشگیری نیز محسوب میگردد.
>
اچ آي وي يك بيماري عفوني قابل كنترل است كه در صورت درمان فرد، مي تواند تا پايان عمر بدون علائم و عوارض باشد
>
پيشگيري از ابتلا به اچ آي وي:
مانند همه بيماريهاي عفوني،> يكي از روش هاي پيشگيري،> مانع شدن ورود ويروس به بدن فرد است. استفاده از سرنگهاي يكبار مصرف و استفاده از كاندوم در روابط جنسي مي تواند يكي از راههاي اصلي پيشگيري از انتقال بيماري باشد. اما همانطور كه گفته شد، يكي ديگر از روشهاي مهم پيشگيري از ابتلا به اچ آي وي،> درمان افراد مبتلا است. به اين ترتيب كه دارو با كاهش تعداد ويروس در خون و ترشحات، منجر مي شود كه حتي در صورت تماس با خون و ترشحات آلوده اين افراد، ويروسي براي انتقال وجود نداشته باشد.
>
كليه خدمات آموزش، مشاوره و تست تشخيص اچ آي وي در همه مراكز مشاوره بيماريهاي رفتاري و نيز مراكز خدمات جامع سلامت بصورت رايگان و محرمانه انجام مي شود
>
>
