آشنایی با تب خونریزی دهنده كریمه كنگو ( CCHF )
تب خونریزی دهنده کریمه کنگو ( cchf )
>یک بیماری خونریزی دهنده تب دارحاد است که عمدتا به وسیله کنه منتقل میشود ودر آسیا از خاور دور (غرب چین ) تا افریقا و نواحی معتدل اروپا وجود دارد با وجودیکه ویروس مخصوص حیوانات است موارد تک گیر و همه گیر cchf در انسانها نیز اتفاق می افتد.این بیماری مرگ ومیر بالایی دارد و همه گیری های داخل بیمارستان نیز شایع هستند.اولین سند مکتوب در مورد بیماری توسط جرجانی پزشک و دانشمند معروف ایرانی درکتاب خوارزمشاه ( حدود سال 1110میلادی ) که به زبان فارسی نوشته شده است به تفضیل توصیف داده شده است ..در سال 1944 در جنگ کریمه در سربازان دیده شده وبه همین دلیلبه آن تب خونریزی دهنده کریمه گفته شد . و در سال 1965 مشخص شد که عامل ایجاد کننده تب خونریزی دهنده کریمه مشابه عامل بیماری است که در سال 1956 در کنگو شناخته شده است و با ادغام نام دو محل یک نام واحد برای بیماری و ویروس به دست آمد.
>عامل بیماری
>بیماری به علت ویروس cchf از خانواده bunyaviridae و گونه nairovirus ، ایجادمی شود .
>راه انتقال
1-ویروس اصولا در طبیعت به وسیله کنه های سخت گونه hyalomma منتقل میشودکه عمدتا h.marginatum و h.anatolicum می باشد. ولی به وسیله گونه های rhipicephalus ، boophilus و amblyomma نیز منتقل میگردد .ویروس از طریق تخم کنه به نسل های بعدانتقال می یابد مهم ترین راه آلودگی کنه ، خونخواری کنه hyalomma نابالغ از مهره داران کوچک می باشد یک بار آلودگی موجب می شود در تمام طول مراحل تکامل آلوده باقیبماند و کنه بالغ ممکن است عفونت را به مهره داران بزرگ مثل دامها منتقل کند.
2-خطر انتقال بیماری در انسان در طی ذبح حیوان آلوده و یا یک دوره پس از ذبح حیوان آلوده بدنبال تماس با پوست یا لاشه حیوان وجود دارد
3-تماس با خون و بافت بیماران آلوده بخصوص در مرحله خونریزی یا انجام هرگونه اعمالی که منجر به تماس انسان با خون آنها گردد باعث انتقال بیماری میشود.
4-عفونت های بیمارستانی بعد از آلودگی با خون و یا ترشحات بیماران شایع میباشد.
>وضعیت cchf در ایران
>نتیجه بررسی های انجام شده در کشور نشان می دهد که تب خونریزی دهنده کریمه کنگودر ایران آندمیک می باشد.استانهایی که از سال 1378 تا 1380 مورد مثبت قطعی از آنهاگزارش شده است عبارتند از سیستان و بلوچستان ،اصفهان ،گلستان ، فارس ،چهار محال وبختیاری ،آذربایجان غربی ،خوزستان ،کردستان ،یزد ،خراسان ،مرکزی ،بوشهر .در کشور مامهمترین راه ابتلاءذبح دام های آلوده و یا تماس با لاشه دام ،خون و احشاء پس از زبح بوده است .و نسبت کمتری به دلیل گزش کنه ،مبتلاءشده اند.لذا آموزش جامعه در موردذبح دام در کشتارگاهها و استفاده از وسایل حفاظتی از اهمیت خاصی برخوردار است .
>
>
>راههای پیشگیری :
>آموزش به مردم در مورد محافظت در برابر گزش کنه به خصوص توسط کودکان ودامداران در هنگام تماس با دام که با دست بدون حفاظ اقدام به جدا کردن کنه و حتی له کردن آن می کنند ، بسیار مهم است به علاوه باید به دامداران آموزش داده شود در هنگامتماس با دام از لباس پوشیده و مخصوص با رنگ روشن استفاده کنند و بعد از خروج از محل نگهداری دام ها ، لباس های خود را تعویض نمایند .
>استفاده از دور کننده حشرات بر روی پوست ،ویا استفاده از پرمترین بر روی لباسها و کفش توصیه میشود.
>به مردم باید آموزش داد که ذبح حیوانات را در کشتارگاهها انجام دهند و از گوشتمورد تایید سازمان دامپزشکی استفاده نمایند
>افراد شاغل در کشتارگاهها باید از وسایل ایمنی شامل کلاه ،ماسک ،روپوش ،پیشبند پلاستکی ،چکمه و دستکش لاستیکی استفاده نمایند.
>در صورت ذبح دام روی خون و ترشحات ریخته شده محلول سفید کننده خانگی با رقتیکصدم ریخته شود و پس از 15 دقیقه با آب و صابون شسته شود در صورتی که خون و ترشحات چسبیده باشند از محلول یک دهم استفاده شود.
>علائم بالینی
>علائم با لینی چهار مرحله دارد :
1-دوره کمون : بستگی به راه ورود ویروس دارد . پس از گزش کنه دوره کمونمعمولا یک تا سه روز است و حد اکثر به 9 روز می رسد.دوره کمون بدنبال تماس بابافتها یا خون آلوده معمولا 5 تا 6 روز است و حداکثر ثابت شده 13 روز بوده است .
2-قبل از خونریزی : شروع علائم ناگهانی حدود 1- 7 روز متوسط 3روز طول میکشد ،بیمار دچار سردرد شدید ، تب ، لرز ، درد عضلانی ،گیجی ، درد و سفتی گردن ، درد چشمو ترس از نور میگردد.تب معمولا بین 3- 16 روز طول می کشد، تورم و قرمزی صورت ، گردنو قفسه سینه ، پرخونی خفیف حلق و ضایعات نقطه ای در کام نرم و سخت شایع هستند . تغییرات قلبی و عروقی شامل کاهش ضربان قلب و کاهش فشار خون مشاهده میشود .لکوپنی ،ترومبو سیتوپنی و بخصوص ترمبو سیتوپنی شدید نیز در این مرحله معمولا مشاهده میگردد.
3-مرحله خونریزی دهنده : مرحله کوتاهی است که به سرعت ایجاد میشود و معمولادر روز 3 تا 5 بیماری شروع میشود و 1 تا 10 روز متوسط 4 روز طول میکشد . خونریزی ازمخاطها و پتشی در پوست که بدنبال آن ممکن است هماتوم در همان محلها وسایر پدیده هایخونریزی دهنده مثل ملنا ، هماتوری و خونریزی از لثه و خونریزی از رحم ایجاد شود وگاهی خلط خونی ، خونریزی در ملتحمه و گوشها نیز دیده میشود
4-بیماران از روز دهم وقتی ضایعات پوستی کمرنگ میشود بتدریج بهبودی پیدامیکنند اغلب بیماران در هفته های سوم تا ششم بعد از شروع بیماری وقتی شاخصهای خونیو آزمایش ادرار طبیعی شد از بیمارستان مرخص میشوند.
