شبکه بهداشت و درمان ساوجبلاغ

برگزاری جلسه آموزشی «تغذیه در پیشگیری و کنترل اضافه‌وزن و چاقی در گروه‌های سنی جوانان، میانسالان و سالمندان» در شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ

گزارش کامل از برگزاری جلسه آموزشی تغذیه در پیشگیری و کنترل اضافه‌وزن و چاقی

به گزارش روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ، به همت واحد بهبود تغذیه مرکز بهداشت شهرستان ساوجبلاغ، جلسه آموزشی «تغذیه در پیشگیری و کنترل اضافه‌وزن و چاقی در گروه‌های سنی جوانان، میانسالان و سالمندان» در تاریخ ۳۱ تیرماه ۱۴۰۵ با حضور مراقبین سلامت مرکز بهداشت شهرستان ساوجبلاغ در محل شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ برگزار شد.

ضرورت توجه به اپیدمی خاموش چاقی در کشور

با توجه به آمارهای منتشر شده از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وضعیت اضافه‌وزن و چاقی در کشور زنگ خطر جدی را به صدا درآورده است. بر اساس گزارش‌های رسمی، بیش از ۵۶ درصد از جمعیت بالای ۱۸ سال در ایران دارای شاخص توده بدنی بالای ۳۰ هستند و در زمره افراد چاق یا دارای اضافه‌وزن قرار می‌گیرند. همچنین معاون بهداشت وزارت بهداشت با استناد به آمارهای جهانی، ایران را یکی از ۱۰ کشور دارای بیشترین شیوع چاقی در جهان معرفی کرده است. میزان چاقی در کشور ۲۴.۲ درصد، میزان اضافه‌وزن ۳۶.۷ درصد گزارش شده است. این آمار نگرانکننده، ضرورت اقدامات پیشگیرانه و آموزشی در سطح جامعه را بیش از پیش آشکار می‌سازد.

بررسی نقش تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت در وضعیت تغذیه

در این جلسه آموزشی، نقش متقابل عوامل مؤثر اجتماعی بر سلامت (SDH) در وضعیت تغذیه و سلامت افراد مورد بررسی قرار گرفت. تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت (Social Determinants of Health) عواملی غیرپزشکی هستند که بر پیامدهای سلامت در افراد تأثیر می‌گذارند و شامل مواردی مانند میزان درآمد، سطح تحصیلات، شغل، تغذیه و طبقه اجتماعی می‌شوند. این عوامل بسیار بیشتر از عواملی مانند خدمات درمانی بر سلامت جامعه تأثیرگذار هستند.

مدرس دوره با تأکید بر اهمیت توجه به شرایط اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سبک زندگی در ارتقای سلامت جامعه، خاطرنشان کرد که پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیرواگیر به عنوان یک اولویت اصلی در نظام سلامت کشور معرفی شده است و در میان عوامل خطر این بیماری‌ها، چاقی یک ریسک‌فاکتور اصلی محسوب می‌شود. وی افزود که اصلاح الگوی تغذیه‌ای مردم از طریق مشاوره‌های تخصصی تغذیه، نقش مؤثری در پیشگیری و کنترل اضافه‌وزن، چاقی و بیماری‌های غیرواگیر دارد.

تغذیه سالم در دوران جوانی و میانسالی؛ محور اصلی پیشگیری

مدرس دوره با اشاره به بسته‌های خدمتی تغذیه ویژه مراقبین سلامت، اعلام کرد که اگرچه بیشترین مشکل تغذیه‌ای در سنین جوانی و میانسالی چاقی است، اما در افراد سالمند مشکل اصلی کاهش وزن و لاغری می‌باشد. بنابراین برنامه‌های پیشگیری و کنترل اضافه‌وزن و چاقی باید متناسب با هر گروه سنی طراحی و اجرا شود.

در بخش جوانان و میانسالان، موضوعات مهم تغذیه‌ای شامل تغذیه دوران باروری، تغذیه دوران بارداری، تغذیه در دوران یائسگی، تغذیه پیشگیرانه و تغذیه و حفظ توده عضلانی مورد تأکید قرار گرفت. تأکید ویژه بر مصرف کافی منابع غذایی حاوی آهن، اسید فولیک و کلسیم، دریافت مکمل‌های غذایی بر اساس بخشنامه‌های کشوری و توجه به داشتن فعالیت بدنی و ورزش منظم با شدت متوسط برای تقویت عضلات حداقل سه بار در هفته و هر بار حداقل ۳۰ دقیقه (۱۵۰ دقیقه در هفته) از محورهای اصلی این مبحث بود.

راهکارهای تغذیه‌ای ویژه دوران میانسالی و یائسگی

در بخش دیگری از این جلسه آموزشی، مباحث مرتبط با تغذیه در دوران میانسالی و یائسگی به طور مفصل مورد بررسی قرار گرفت. در این دوران، مصرف منابع غذایی حاوی ویتامین E و C، مصرف سویا و منابع آن (به جز در موارد وجود سابقه فامیلی سرطان سینه)، مصرف کافی منابع کلسیم و مکمل ویتامین D و تشویق به انجام فعالیت بدنی برای جذب بیشتر کلسیم از توصیه‌های کلیدی محسوب می‌شوند.

همچنین تغذیه پیشگیرانه در پیشگیری از بیماری‌های شایع در زنان شامل سرطان سینه و رحم (با محدودیت مصرف روغن‌ها و چربی‌ها، محدودیت مصرف ترکیبات سویا و مصرف کافی میوه‌ها و سبزی‌ها)، پوکی استخوان (با تأکید بر فعالیت بدنی منظم، مصرف منابع کلسیم، مصرف مکمل ویتامین D و مصرف منابع پروتئینی با کیفیت بالا)، فشار خون بالا (با محدودیت مصرف غذاهای آماده و کنسروی و فست‌فودها، فعالیت بدنی منظم و محدودیت مصرف نمک و غذاهای شور) و دیابت (با کنترل و محدودیت مصرف قندهای ساده) مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت.

اصول تغذیه صحیح در دوران سالمندی

در خصوص تغذیه سالمندان، مدرس دوره تأکید کرد که با توجه به تغییرات فیزیولوژیک دوران سالمندی، نیازهای تغذیه‌ای این گروه سنی تفاوت‌های اساسی با سایر گروه‌ها دارد. اگرچه تعداد قابل‌توجهی از سالمندان دچار اضافه‌وزن یا چاقی هستند، اما کاهش مقدار کمی از وزن آنان می‌تواند تأثیر بسزایی در بهبود وضعیت سلامت آنان داشته باشد. با این حال، در دوران سالمندی مشکل اصلی اغلب کاهش وزن غیرارادی و سوءتغذیه است که نیازمند مداخلات تغذیه‌ای خاص و متناسب با شرایط هر فرد می‌باشد. مطابق دستورالعمل‌های وزارت بهداشت، توجه به تغذیه سالمندان، از جمله قدم زدن روزانه در محیط منزل برای حفظ عملکرد ماهیچه‌ها و جلوگیری از تحلیل رفتن آن‌ها، از اولویت‌های برنامه‌های سلامت این گروه سنی است.

نقش محوری مراقبین سلامت در ارتقای آگاهی جامعه

در ادامه جلسه، بر نقش بی‌بدیل مراقبین سلامت در آموزش و ارتقای آگاهی جامعه تأکید شد. مراقبین سلامت به عنوان خط مقدم نظام شبکه بهداشت، نقش کلیدی در انتقال پیام‌های بهداشتی به اقشار مختلف جامعه ایفا می‌کنند. در این جلسه، راهکارهای عملی برای پیشگیری و کنترل اضافه‌وزن و چاقی، اصلاح الگوی غذایی، افزایش فعالیت بدنی و مشاوره‌های تخصصی تغذیه به مراقبین سلامت آموزش داده شد تا بتوانند این اطلاعات را به شکل مؤثری در اختیار مردم قرار دهند.

فعالیت بدنی منظم به عنوان یکی از مؤثرترین و کم‌هزینه‌ترین راهکارهای پیشگیری و کنترل چاقی و بسیاری از بیماری‌های مزمن معرفی شد. همچنین توصیه شد که تعداد وعده‌های غذایی افزایش و حجم مصرفی هر وعده کاهش یابد، هیچ یک از وعده‌ها به ویژه وعده صبحانه حذف نشود و تلاش شود ساعت ثابتی برای صرف غذا رعایت گردد.

اهمیت رویکرد جامع و بین‌بخشی در کنترل اضافه‌وزن و چاقی

مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت پیشتر اعلام کرده است که وزارت بهداشت به تنهایی قادر به پیشگیری از اضافه‌وزن و چاقی نیست و این امر نیازمند همکاری و مشارکت همه دستگاه‌ها و نهادهای مرتبط است. حضور هزار و صد کارشناس تغذیه در مراکز جامع سلامت کشور به تنهایی نمی‌تواند چاقی را کنترل کند و باید رویکردی جامع و بین‌بخشی در این زمینه اتخاذ شود. بر این اساس، واحد بهبود تغذیه مرکز بهداشت شهرستان ساوجبلاغ با برگزاری این جلسات آموزشی، گامی مؤثر در جهت توانمندسازی نیروهای بهداشتی و ارتقای سطح آگاهی جامعه در زمینه پیشگیری و کنترل اضافه‌وزن و چاقی برداشته است.

جمع‌بندی و تأکید بر استمرار آموزش‌های تغذیه‌ای

در پایان این جلسه آموزشی، بر لزوم استمرار برگزاری دوره‌های آموزشی مشابه برای گروه‌های مختلف هدف تأکید شد. با توجه به روند رو به افزایش اضافه‌وزن و چاقی و بیماری‌های غیرواگیر در جامعه، نقش مؤثر تغذیه سالم در پیشگیری و کنترل این معضل بهداشتی بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت. مراقبین سلامت به عنوان سفیران سلامت در جامعه، با بهره‌گیری از آموخته‌های این دوره، می‌توانند نقش مهمی در اصلاح الگوی تغذیه‌ای مردم و کاهش شیوع اضافه‌وزن و چاقی در گروه‌های سنی مختلف ایفا کنند.

️روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ