رئیس دانشگاه علوم پزشکی البرز: با یک مراجعه ساده، سلامت قلب خود را بررسی کنید؛ اجرای برنامه رایگان خطرسنجی بیماری‌های قلبی‌عروقی در مراکز بهداشتی استان

به مناسبت ۷ مهرماه، روز جهانی قلب | شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ

روز جهانی قلب؛ فرصتی برای توجه به مهم‌ترین سرمایه زندگی

هم‌زمان با هفتم مهرماه، برابر با ۲۹ سپتامبر، روز جهانی قلب، دکتر شهرام صیادی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی البرز، با تأکید بر ضرورت ارتقای آگاهی عمومی، پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر و اصلاح سبک زندگی، بیماری‌های قلبی‌عروقی را از مهم‌ترین تهدیدهای سلامت جامعه برشمرد و بر لزوم مشارکت فعال شهروندان در برنامه‌های غربالگری، خطرسنجی و مراقبت‌های پیشگیرانه تأکید کرد.

روز جهانی قلب، فرصتی ارزشمند برای جلب توجه خانواده‌ها، مسئولان، کارکنان نظام سلامت و عموم مردم به اهمیت حفظ سلامت قلب و عروق، شناسایی عوامل خطر، تشخیص زودهنگام بیماری‌ها و ترویج رفتارهای سالم است. این مناسبت بین‌المللی هر سال در ۲۹ سپتامبر برگزار می‌شود و بر این پیام اساسی تأکید دارد که بسیاری از بیماری‌های قلبی‌عروقی با آگاهی، پیشگیری، تشخیص به‌موقع و کنترل عوامل خطر قابل پیشگیری هستند.

بیماری‌های قلبی‌عروقی؛ نخستین علت مرگ‌ومیر در جهان

دکتر شهرام صیادی با اشاره به آمارهای سازمان جهانی بهداشت اظهار داشت: بیماری‌های قلبی‌عروقی همچنان در صدر علل مرگ‌ومیر در جهان قرار دارند و سالانه میلیون‌ها نفر در سراسر دنیا بر اثر بیماری‌های قلبی، سکته‌های مغزی و عوارض ناشی از اختلالات عروقی جان خود را از دست می‌دهند.

بر اساس آخرین آمار منتشرشده از سوی سازمان جهانی بهداشت، در سال ۲۰۲۲ حدود ۱۹٫۸ میلیون نفر در جهان بر اثر بیماری‌های قلبی‌عروقی جان باخته‌اند که معادل حدود ۳۲ درصد از کل مرگ‌ومیرهای جهانی است. همچنین حدود ۸۵ درصد از این مرگ‌ها ناشی از حملات قلبی و سکته‌های مغزی بوده است. این آمار بیانگر بار سنگین بیماری‌های قلبی‌عروقی بر نظام‌های سلامت و ضرورت سرمایه‌گذاری بیشتر در حوزه پیشگیری، مراقبت‌های اولیه و تشخیص زودهنگام است.

بیماری‌های قلبی‌عروقی مجموعه‌ای از اختلالات قلب و عروق خونی را شامل می‌شوند که از جمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به بیماری عروق کرونر قلب، سکته قلبی، بیماری‌های عروق مغزی و سکته مغزی، بیماری عروق محیطی، نارسایی قلبی و برخی بیماری‌های مادرزادی قلب اشاره کرد. این بیماری‌ها ممکن است در مراحل اولیه بدون علامت باشند و در صورت شناسایی‌نشدن عوامل خطر و عدم دریافت مراقبت‌های لازم، به عوارض جدی، ناتوانی‌های پایدار و مرگ زودرس منجر شوند.

عوامل خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی؛ تهدیدهای خاموش سلامت

رئیس دانشگاه علوم پزشکی البرز با اشاره به عوامل زمینه‌ساز بیماری‌های قلبی‌عروقی تصریح کرد: افزایش فشار خون، بالا بودن قند و چربی خون، مصرف دخانیات، کم‌تحرکی، تغذیه ناسالم، اضافه‌وزن و چاقی، خواب ناکافی و نامطلوب، فشارهای روانی مزمن و آلودگی هوا از جمله عوامل مهمی هستند که می‌توانند سلامت قلب و عروق را به خطر بیندازند.

بسیاری از این عوامل در مراحل ابتدایی هیچ علامت مشخصی ندارند و ممکن است فرد، با وجود احساس سلامت و نداشتن شکایت جسمانی، در معرض خطر قابل‌توجه ابتلا به سکته قلبی یا مغزی قرار داشته باشد. ازاین‌رو، اندازه‌گیری منظم شاخص‌های سلامت، ارزیابی سوابق خانوادگی و مراجعه دوره‌ای به مراکز بهداشتی، نقش مهمی در شناسایی افراد در معرض خطر ایفا می‌کند.

فشار خون بالا یکی از مهم‌ترین عوامل خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی است که در صورت تداوم و کنترل‌نشدن، می‌تواند به دیواره عروق، عضله قلب، کلیه‌ها و عروق مغزی آسیب برساند. این بیماری در بسیاری از افراد بدون علامت است و تنها از طریق اندازه‌گیری صحیح فشار خون قابل شناسایی خواهد بود. سردرد، سرگیجه یا احساس تپش قلب نیز به‌تنهایی معیار قابل‌اعتمادی برای تشخیص یا رد فشار خون بالا نیستند.

افزایش قند خون و دیابت نیز با آسیب تدریجی به عروق خونی، افزایش احتمال تصلب شرایین و بالا رفتن خطر بیماری عروق کرونر، سکته مغزی و نارسایی قلبی همراه است. افراد مبتلا به دیابت، به‌ویژه در صورت همراهی با فشار خون بالا، اختلال چربی خون، چاقی یا مصرف دخانیات، نیازمند مراقبت منظم و کنترل هم‌زمان عوامل خطر هستند.

اختلالات چربی خون، به‌ویژه افزایش کلسترول بد یا LDL، می‌توانند زمینه تجمع رسوبات چربی در دیواره عروق و تنگی تدریجی آن‌ها را فراهم کنند. این فرایند که تصلب شرایین نامیده می‌شود، ممکن است در طول سال‌ها پیشرفت کند و در نهایت با کاهش خون‌رسانی به عضله قلب یا مغز، زمینه‌ساز بروز سکته قلبی یا مغزی شود.

مصرف دخانیات، از جمله سیگار و قلیان، نیز از عوامل خطر قابل‌پیشگیری بیماری‌های قلبی‌عروقی است. مواد سمی موجود در دود دخانیات به دیواره عروق آسیب می‌رسانند، عملکرد طبیعی رگ‌ها را مختل می‌کنند و احتمال تشکیل لخته خون و بروز حوادث قلبی‌عروقی را افزایش می‌دهند. قرار گرفتن در معرض دود دست‌دوم نیز برای سلامت قلب و عروق زیان‌آور است.

از سوی دیگر، کم‌تحرکی، مصرف بیش از اندازه نمک، غذاهای پرچرب و پرکالری، نوشیدنی‌های شیرین، مصرف ناکافی میوه و سبزیجات و افزایش وزن، می‌توانند به‌صورت مستقیم یا از طریق تشدید فشار خون، دیابت و اختلالات چربی خون، خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی را افزایش دهند.

همچنین فشارهای روانی طولانی‌مدت، اختلال خواب و آلودگی هوا از عوامل مؤثر بر سلامت عمومی و قلب و عروق به شمار می‌روند و ضرورت توجه به محیط زندگی سالم، مدیریت استرس، خواب کافی و ارتقای کیفیت زندگی را بیش از پیش آشکار می‌کنند.

اجرای برنامه ملی خطرسنجی بیماری‌های قلبی‌عروقی در مراکز بهداشتی استان البرز

دکتر صیادی از استمرار و توسعه برنامه ملی خطرسنجی بیماری‌های قلبی‌عروقی در استان البرز خبر داد و افزود: تمامی شهروندان بالای ۳۰ سال ساکن استان می‌توانند با مراجعه به نزدیک‌ترین مرکز خدمات جامع سلامت، پایگاه سلامت یا خانه بهداشت محل سکونت خود، از خدمات رایگان خطرسنجی بیماری‌های قلبی‌عروقی بهره‌مند شوند.

وی با تأکید بر اهمیت بهره‌گیری از ظرفیت شبکه گسترده بهداشت و درمان استان اظهار داشت: اجرای این برنامه با هدف شناسایی زودهنگام افراد در معرض خطر، ارزیابی وضعیت سلامت، افزایش آگاهی عمومی، ارائه آموزش‌های خودمراقبتی و فراهم‌کردن زمینه مداخلات به‌موقع انجام می‌شود.

در این برنامه، کارکنان بهداشتی با استفاده از دستورالعمل‌های مربوط، وضعیت سلامت افراد واجد شرایط را بررسی کرده و با ارزیابی مجموعه‌ای از شاخص‌های جسمانی، آزمایشگاهی و سوابق فردی و خانوادگی، میزان خطر احتمالی ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی را برآورد می‌کنند.

این اقدام، بخشی از رویکرد نظام مراقبت‌های بهداشتی اولیه در پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیرواگیر است که با شناسایی عوامل خطر و مداخله پیش از بروز عوارض جدی، می‌تواند در کاهش بار بیماری‌ها و ارتقای سلامت جامعه مؤثر باشد.

مراحل انجام خطرسنجی رایگان سلامت قلب

در فرآیند خطرسنجی بیماری‌های قلبی‌عروقی، مجموعه‌ای از اطلاعات و شاخص‌های سلامت فرد بررسی می‌شود تا ارزیابی دقیق‌تری از وضعیت خطر به دست آید. این ارزیابی شامل موارد زیر است:

۱. اندازه‌گیری فشار خون

اندازه‌گیری فشار خون یکی از مهم‌ترین مراحل خطرسنجی است. در این مرحله، فشار خون فرد با استفاده از دستگاه مناسب و با رعایت اصول صحیح اندازه‌گیری بررسی می‌شود. در صورت مشاهده مقادیر بالاتر از حد طبیعی، بر اساس شرایط فرد و دستورالعمل‌های مراقبتی، اندازه‌گیری مجدد، پیگیری و ارجاع به پزشک انجام خواهد شد.

۲. بررسی وزن، قد و نمایه توده بدنی

در این مرحله، قد و وزن فرد اندازه‌گیری و نمایه توده بدنی یا BMI محاسبه می‌شود. این شاخص به ارزیابی وضعیت وزنی و شناسایی اضافه‌وزن و چاقی کمک می‌کند. در صورت نیاز، اندازه‌گیری دور کمر نیز می‌تواند در ارزیابی چاقی شکمی و خطرات متابولیک مورد استفاده قرار گیرد.

۳. بررسی قند خون

ارزیابی قند خون با توجه به دستورالعمل برنامه، وضعیت فرد و شرایط انجام آزمایش صورت می‌گیرد. این بررسی به شناسایی افراد دارای قند خون بالا، افراد مشکوک به دیابت و کسانی که نیازمند بررسی‌های تکمیلی هستند کمک می‌کند. تشخیص قطعی دیابت، در صورت لزوم، بر اساس معیارهای آزمایشگاهی و ارزیابی پزشک انجام می‌شود.

۴. بررسی کلسترول و چربی خون

اندازه‌گیری کلسترول خون و بررسی وضعیت چربی‌ها، از دیگر بخش‌های مهم ارزیابی خطر قلبی‌عروقی است. اختلالات چربی خون ممکن است بدون علامت باشند و تنها از طریق آزمایش شناسایی شوند. نتایج این آزمایش‌ها، همراه با سایر عوامل خطر، در تعیین برنامه مراقبتی و درمانی فرد نقش دارند.

۵. ثبت سوابق مصرف دخانیات و الکل

در جریان ارزیابی، سوابق مصرف دخانیات و الکل نیز بررسی می‌شود. این اطلاعات در کنار سایر شاخص‌های سلامت، برای برآورد دقیق‌تر خطر و ارائه مشاوره‌های متناسب با شرایط فرد اهمیت دارند. ارائه اطلاعات صحیح و صادقانه از سوی مراجعه‌کنندگان، به کارکنان سلامت کمک می‌کند تا خدمات آموزشی و مراقبتی مؤثرتری ارائه دهند.

۶. بررسی سوابق خانوادگی و بیماری‌های زمینه‌ای

سابقه خانوادگی ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی زودرس، دیابت و بیماری‌های کلیوی از جمله اطلاعات مهم در ارزیابی خطر محسوب می‌شود. همچنین سوابق بیماری‌های فرد، داروهای مصرفی و سایر شرایط پزشکی مرتبط، در صورت لزوم بررسی می‌شوند تا ارزیابی خطر بر اساس مجموعه عوامل مؤثر انجام گیرد.

تعیین سطح خطر و ارائه مراقبت‌های متناسب با وضعیت سلامت افراد

رئیس دانشگاه علوم پزشکی البرز با اشاره به اهمیت نتایج حاصل از برنامه خطرسنجی اظهار داشت: افراد پس از ارزیابی شاخص‌های سلامت و ثبت اطلاعات در سامانه مربوط، بر اساس میزان خطر و شرایط بالینی، در مسیر مراقبت‌های متناسب قرار می‌گیرند.

در این فرآیند، افرادی که دارای عوامل خطر شناسایی‌شده هستند، برای دریافت آموزش‌های لازم، اصلاح سبک زندگی، پیگیری وضعیت سلامت و ارزیابی پزشکی هدایت می‌شوند. در مواردی که نتایج بررسی‌ها نشان‌دهنده خطر بالا یا وجود بیماری زمینه‌ای باشد، مراقبت و پیگیری توسط پزشک و در صورت ضرورت، ارجاع به سطوح تخصصی انجام خواهد شد.

افراد دارای فشار خون بالا، قند خون غیرطبیعی، اختلالات چربی خون، چاقی، سابقه خانوادگی بیماری‌های قلبی‌عروقی زودرس یا ترکیبی از این عوامل، ممکن است به مراقبت‌های منظم‌تر و مداخلات درمانی نیاز داشته باشند. در این شرایط، پیگیری مستمر، پایبندی به توصیه‌های پزشکی و انجام آزمایش‌های موردنیاز، اهمیت ویژه‌ای دارد.

همچنین افرادی که بر اساس نتایج ارزیابی در گروه‌های کم‌خطر قرار می‌گیرند، باید با حفظ رفتارهای سالم، فعالیت بدنی مناسب، تغذیه متعادل و انجام مراقبت‌های دوره‌ای، از افزایش عوامل خطر در سال‌های آینده پیشگیری کنند.

خطرسنجی؛ گامی مؤثر در تشخیص زودهنگام و پیشگیری از سکته قلبی و مغزی

بخش مهمی از بیماری‌های قلبی‌عروقی در طول زمان و در نتیجه تجمع تدریجی عوامل خطر ایجاد می‌شوند. به همین دلیل، شناسایی افراد در معرض خطر پیش از بروز علائم بالینی، یکی از راهبردهای مهم نظام سلامت برای کاهش مرگ‌ومیر و عوارض ناشی از این بیماری‌ها محسوب می‌شود.

برنامه خطرسنجی به افراد کمک می‌کند تا از وضعیت سلامت خود آگاه شوند و در صورت شناسایی عوامل خطر، پیش از بروز عوارض جدی، اقدامات لازم را آغاز کنند. این برنامه همچنین فرصتی برای آموزش فردی، اصلاح رفتارهای پرخطر، پیگیری بیماری‌های مزمن و تقویت ارتباط میان مردم و مراکز بهداشتی فراهم می‌آورد.

بااین‌حال، خطرسنجی به معنای تشخیص قطعی بیماری قلبی یا تضمین پیشگیری کامل از سکته نیست؛ بلکه ابزاری برای برآورد احتمال بروز حوادث قلبی‌عروقی و هدایت افراد به مراقبت‌های مناسب است. بنابراین، حتی افرادی که در ارزیابی اولیه کم‌خطر تشخیص داده می‌شوند، باید توصیه‌های پیشگیرانه را رعایت کنند و در صورت بروز علائم هشداردهنده، بدون تأخیر به مراکز درمانی مراجعه کنند.

اصلاح سبک زندگی؛ مهم‌ترین راهبرد در حفظ سلامت قلب

دکتر صیادی با تأکید بر ضرورت اصلاح سبک زندگی و مشارکت فعال مردم در برنامه‌های پیشگیری، خاطرنشان کرد: بخش قابل‌توجهی از بیماری‌های قلبی‌عروقی با کنترل عوامل خطر و رعایت اصول خودمراقبتی قابل پیشگیری است و توجه به عادت‌های روزمره، نقش مهمی در حفظ سلامت قلب و ارتقای کیفیت زندگی افراد دارد.

تغذیه سالم و کاهش مصرف نمک

تغذیه سالم یکی از ارکان اصلی پیشگیری از بیماری‌های قلبی‌عروقی است. مصرف روزانه سبزیجات و میوه‌های متنوع، استفاده از غلات کامل، حبوبات، مغزهای خوراکی بدون نمک افزوده و منابع پروتئینی کم‌چرب، می‌تواند به بهبود کیفیت رژیم غذایی کمک کند.

کاهش مصرف نمک و غذاهای پرنمک، از جمله ترشی‌های شور، تنقلات شور، غذاهای آماده و فرآورده‌های گوشتی پرنمک، به‌ویژه برای افراد مبتلا به فشار خون بالا اهمیت دارد. همچنین توصیه می‌شود مصرف چربی‌های اشباع و چربی‌های ترانس، غذاهای سرخ‌شده، شیرینی‌ها و نوشیدنی‌های حاوی قند افزوده محدود شود.

استفاده از روش‌های پخت سالم مانند بخارپزکردن، آب‌پزکردن و کبابی‌کردن، انتخاب روغن‌های گیاهی مناسب به میزان متعادل و توجه به اندازه وعده‌های غذایی، از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند در بهبود وضعیت تغذیه و کنترل وزن مؤثر باشند.

فعالیت بدنی منظم و کاهش کم‌تحرکی

فعالیت بدنی منظم، از مهم‌ترین عوامل محافظت‌کننده از سلامت قلب و عروق است. پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری، شنا و سایر فعالیت‌های هوازی متناسب با شرایط جسمانی، می‌توانند به بهبود عملکرد قلب، کنترل فشار خون، تنظیم قند خون، کاهش وزن و ارتقای سلامت روان کمک کنند.

برای بیشتر بزرگسالان، دست‌کم ۱۵۰ تا ۳۰۰ دقیقه فعالیت بدنی هوازی با شدت متوسط در هفته یا معادل آن با شدت بالا توصیه می‌شود. همچنین انجام تمرین‌های تقویت عضلات در دو روز یا بیشتر از هفته، در صورت نداشتن منع پزشکی، می‌تواند به حفظ سلامت عمومی کمک کند.

افرادی که فعالیت بدنی کمی دارند، بهتر است با فعالیت‌های سبک و کوتاه‌مدت آغاز کنند و به‌تدریج مدت و شدت فعالیت خود را افزایش دهند. پرهیز از نشستن طولانی‌مدت، استفاده از پله به‌جای آسانسور در شرایط مناسب، پیاده‌روی در مسیرهای کوتاه و انجام فعالیت‌های روزمره نیز می‌تواند به کاهش کم‌تحرکی کمک کند.

افراد دارای بیماری قلبی شناخته‌شده، علائم هنگام فعالیت یا محدودیت جسمانی باید پیش از آغاز برنامه ورزشی سنگین، با پزشک خود مشورت کنند.

ترک دخانیات و پرهیز از مواجهه با دود

قطع مصرف دخانیات یکی از مهم‌ترین اقدامات برای کاهش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی است. ترک سیگار و قلیان، پرهیز از مصرف سایر فرآورده‌های دخانی و دوری از محیط‌های آلوده به دود دخانیات، می‌تواند به بهبود سلامت عروق و کاهش خطر حوادث قلبی کمک کند.

افرادی که برای ترک دخانیات به حمایت نیاز دارند، می‌توانند از خدمات مشاوره‌ای و مراقبتی مراکز بهداشتی و راهنمایی کارکنان سلامت بهره‌مند شوند.

حفظ وزن مناسب و پیشگیری از چاقی شکمی

اضافه‌وزن و چاقی، به‌ویژه چاقی شکمی، با افزایش احتمال ابتلا به فشار خون بالا، دیابت نوع ۲ و اختلالات چربی خون همراه است. تنظیم الگوی غذایی، افزایش فعالیت بدنی و اصلاح عادت‌های روزانه، از راهکارهای اصلی کنترل وزن محسوب می‌شوند.

کاهش وزن تدریجی و پایدار، در افراد دارای اضافه‌وزن، می‌تواند به بهبود برخی شاخص‌های متابولیک و کاهش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی کمک کند. برنامه کاهش وزن باید متناسب با شرایط جسمانی، سن، بیماری‌های زمینه‌ای و توصیه‌های متخصصان سلامت تنظیم شود.

خواب کافی و باکیفیت

خواب مناسب یکی از عوامل مهم حفظ سلامت عمومی و عملکرد طبیعی بدن است. بزرگسالان معمولاً به ۷ تا ۹ ساعت خواب شبانه نیاز دارند. تنظیم ساعت خواب و بیداری، کاهش مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار در ساعات پایانی روز، ایجاد محیط خواب آرام و پرهیز از استفاده طولانی‌مدت از وسایل الکترونیکی پیش از خواب، می‌توانند به بهبود کیفیت خواب کمک کنند.

خرخر شدید، وقفه تنفسی هنگام خواب، خواب‌آلودگی غیرطبیعی روزانه و اختلال خواب مداوم، نیازمند بررسی پزشکی هستند؛ زیرا برخی اختلالات خواب می‌توانند با افزایش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی ارتباط داشته باشند.

مدیریت استرس و ارتقای سلامت روان

فشارهای روانی مزمن و تنش‌های طولانی‌مدت می‌توانند بر کیفیت خواب، رفتارهای تغذیه‌ای، میزان فعالیت بدنی و کنترل برخی عوامل خطر تأثیر بگذارند. اختصاص زمان کافی برای استراحت، فعالیت بدنی، ارتباطات اجتماعی سالم، تمرین‌های آرام‌سازی و بهره‌گیری از خدمات مشاوره‌ای در صورت نیاز، از جمله اقداماتی هستند که به ارتقای سلامت روان و بهبود کیفیت زندگی کمک می‌کنند.

کنترل منظم فشار خون، قند و چربی خون

افراد مبتلا به فشار خون بالا، دیابت یا اختلالات چربی خون باید ضمن مراجعه منظم به پزشک، توصیه‌های درمانی را رعایت کنند و داروهای تجویزشده را بدون مشورت با پزشک قطع یا تغییر ندهند. اندازه‌گیری دوره‌ای شاخص‌های سلامت، انجام آزمایش‌های موردنیاز و پیگیری نتایج، بخش مهمی از مراقبت مستمر این افراد است.

کنترل این عوامل خطر، به‌ویژه در افرادی که چند عامل خطر را به‌طور هم‌زمان دارند، می‌تواند احتمال بروز عوارض قلبی‌عروقی را کاهش دهد.

علائم هشداردهنده سکته قلبی و مغزی؛ ضرورت مراجعه فوری به مراکز درمانی

آگاهی از علائم هشداردهنده بیماری‌های قلبی‌عروقی، یکی از مهم‌ترین موضوعات آموزشی در روز جهانی قلب است. اگرچه بسیاری از عوامل خطر ممکن است سال‌ها بدون علامت باقی بمانند، اما بروز برخی نشانه‌ها می‌تواند بیانگر یک وضعیت اورژانسی باشد که نیازمند اقدام فوری پزشکی است.

علائم هشداردهنده سکته قلبی

• درد، فشار، سنگینی یا احساس فشردگی در قفسه سینه، به‌ویژه در مرکز سینه

• انتشار درد یا ناراحتی به بازوها، شانه‌ها، پشت، گردن، فک یا قسمت فوقانی شکم

• تنگی نفس، تعریق سرد، رنگ‌پریدگی یا احساس ضعف شدید

• تهوع، استفراغ، سرگیجه یا احساس سبکی سر

• احساس ناراحتی ناگهانی و غیرمعمول در قفسه سینه، حتی بدون درد شدید

علائم سکته قلبی ممکن است در زنان، سالمندان و افراد مبتلا به دیابت با الگوهای متفاوت یا نشانه‌های کمتر مشخص بروز کند. در صورت مشاهده علائم مشکوک به سکته قلبی، باید فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس گرفت و از انتقال فرد با خودروی شخصی، در صورت امکان استفاده از آمبولانس، خودداری کرد. تأخیر در دریافت خدمات درمانی می‌تواند خطر آسیب دائمی به عضله قلب و مرگ را افزایش دهد.

علائم هشداردهنده سکته مغزی

• ضعف یا بی‌حسی ناگهانی صورت، دست یا پا، به‌ویژه در یک سمت بدن

• افتادگی ناگهانی یک سمت صورت یا اختلال در حرکت اندام‌ها

• اختلال ناگهانی در تکلم، دشواری در صحبت‌کردن یا درک گفتار

• تاری دید یا از دست‌دادن ناگهانی بینایی در یک یا هر دو چشم

• سرگیجه شدید، اختلال تعادل یا دشواری ناگهانی در راه‌رفتن

• سردرد ناگهانی و بسیار شدید، به‌ویژه اگر بدون علت مشخص باشد

در صورت مشاهده هر یک از این علائم، حتی اگر پس از چند دقیقه برطرف شوند، باید بلافاصله با اورژانس ۱۱۵ تماس گرفت. ثبت زمان شروع علائم و انتقال سریع بیمار به مرکز درمانی مجهز، در انتخاب روش درمان و کاهش احتمال ناتوانی‌های پایدار اهمیت اساسی دارد.

نقش خانواده‌ها در پیشگیری از بیماری‌های قلبی‌عروقی

سلامت قلب تنها مسئولیت فرد نیست، بلکه خانواده‌ها نیز در ایجاد محیطی سالم و حمایت‌کننده نقش مهمی دارند. ترویج تغذیه سالم در خانواده، کاهش مصرف نمک و غذاهای پرچرب، فراهم‌کردن فرصت فعالیت بدنی مشترک، پرهیز از مصرف دخانیات در محیط خانه و تشویق اعضای خانواده به انجام مراقبت‌های دوره‌ای، از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند به کاهش عوامل خطر کمک کنند.

والدین با الگوسازی رفتارهای سالم برای فرزندان، نقش مهمی در شکل‌گیری عادت‌های تغذیه‌ای و فعالیت بدنی از دوران کودکی دارند. همچنین توجه به سلامت قلب در افراد دارای سابقه خانوادگی بیماری‌های قلبی‌عروقی، دیابت یا فشار خون بالا، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و ضرورت مراجعه به مراکز بهداشتی برای ارزیابی متناسب با سن و شرایط فرد را نشان می‌دهد.

مراکز بهداشتی؛ نخستین سطح دسترسی مردم به خدمات پیشگیری و مراقبت قلب

مراکز خدمات جامع سلامت، پایگاه‌های سلامت و خانه‌های بهداشت، به‌عنوان نخستین سطح ارائه خدمات نظام سلامت، نقش مهمی در شناسایی عوامل خطر، آموزش خودمراقبتی، مراقبت از بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن و ارجاع به‌موقع افراد نیازمند خدمات تخصصی دارند.

در این مراکز، کارکنان بهداشتی با ارائه خدمات غربالگری و ارزیابی عوامل خطر، آموزش اصول تغذیه سالم، فعالیت بدنی، ترک دخانیات، کنترل وزن و پیگیری وضعیت بیماران، در مسیر ارتقای سلامت جامعه فعالیت می‌کنند.

شهروندان می‌توانند با مراجعه به مرکز بهداشتی محل سکونت خود، از شرایط بهره‌مندی از برنامه رایگان خطرسنجی بیماری‌های قلبی‌عروقی مطلع شوند و برای انجام ارزیابی، ثبت اطلاعات سلامت و دریافت راهنمایی‌های لازم اقدام کنند.

ثبت اطلاعات سلامت در سامانه یکپارچه بهداشت و توسعه مراقبت‌های پیشگیرانه

رئیس دانشگاه علوم پزشکی البرز با قدردانی از تلاش‌های شبانه‌روزی کارکنان حوزه بهداشت استان خاطرنشان کرد: در شش‌ماهه نخست سال جاری، برای ۲۳۵ هزار و ۴۴۵ نفر از جمعیت هدف استان، خطرسنجی بیماری‌های قلبی‌عروقی انجام شده و اطلاعات سلامت این افراد در سامانه یکپارچه بهداشت ثبت شده است.

این اقدام، گامی مهم در توسعه نظام مراقبت‌های اولیه، شناسایی افراد در معرض خطر و فراهم‌کردن زمینه مداخلات زودهنگام به شمار می‌رود. ثبت و مستندسازی اطلاعات سلامت، علاوه بر کمک به پیگیری وضعیت افراد، امکان برنامه‌ریزی دقیق‌تر، شناسایی نیازهای مراقبتی و ارتقای کیفیت خدمات بهداشتی را فراهم می‌کند.

تداوم این برنامه و افزایش پوشش خطرسنجی در جمعیت هدف، می‌تواند زمینه شناسایی شمار بیشتری از افراد دارای عوامل خطر را فراهم کرده و با ارجاع به‌موقع، پیگیری منظم و آموزش‌های هدفمند، به کاهش عوارض ناشی از بیماری‌های قلبی‌عروقی کمک کند.

اهمیت مشارکت مردم در برنامه‌های پیشگیری و خودمراقبتی

موفقیت برنامه‌های پیشگیری از بیماری‌های قلبی‌عروقی، علاوه بر تلاش کارکنان نظام سلامت، به مشارکت آگاهانه مردم و استمرار رفتارهای سالم وابسته است. مراجعه به مراکز بهداشتی، انجام ارزیابی‌های دوره‌ای، آگاهی از وضعیت فشار خون، قند و چربی خون و پیگیری توصیه‌های پزشکی، از جمله اقداماتی هستند که هر فرد می‌تواند برای حفظ سلامت خود انجام دهد.

همچنین توجه به افراد سالمند، بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن، افراد دارای سابقه خانوادگی بیماری‌های قلبی‌عروقی و کسانی که چند عامل خطر را به‌طور هم‌زمان دارند، در برنامه‌ریزی مراقبت‌های پیشگیرانه اهمیت ویژه‌ای دارد.

آموزش مستمر، دسترسی آسان به خدمات بهداشتی، افزایش سواد سلامت و تقویت فرهنگ مراجعه پیشگیرانه، از ارکان مهم کاهش بار بیماری‌های غیرواگیر محسوب می‌شوند. در این مسیر، همکاری خانواده‌ها، مدارس، محیط‌های کاری، نهادهای اجتماعی و مراکز ارائه‌دهنده خدمات سلامت می‌تواند به ایجاد جامعه‌ای سالم‌تر کمک کند.

تأکید رئیس دانشگاه علوم پزشکی البرز بر مراجعه شهروندان برای خطرسنجی رایگان

دکتر شهرام صیادی در پایان با تأکید بر اینکه بخش قابل‌توجهی از بیماری‌های قلبی‌عروقی با کنترل عوامل خطر و رعایت اصول خودمراقبتی قابل پیشگیری است، از عموم شهروندان استان البرز دعوت کرد تا با مراجعه به نزدیک‌ترین مرکز خدمات جامع سلامت، پایگاه سلامت یا خانه بهداشت محل سکونت خود، از فرصت ارائه خدمات رایگان خطرسنجی بهره‌مند شوند.

وی خاطرنشان کرد: آگاهی از وضعیت سلامت قلب، شناسایی به‌موقع عوامل خطر و پیگیری توصیه‌های مراقبتی، نقش مهمی در پیشگیری از عوارض جدی و حفظ کیفیت زندگی افراد دارد و شهروندان نباید انجام مراقبت‌های پیشگیرانه را تا زمان بروز علائم بیماری به تعویق بیندازند.

روز جهانی قلب، یادآور این حقیقت است که مراقبت از قلب با اقدامات ساده اما مستمر روزانه آغاز می‌شود؛ از انتخاب غذای سالم و تحرک کافی گرفته تا پرهیز از دخانیات، کنترل بیماری‌های زمینه‌ای و مراجعه منظم به مراکز بهداشتی. بهره‌گیری از خدمات رایگان خطرسنجی، فرصتی برای شناخت بهتر وضعیت سلامت و برداشتن گامی مؤثر در مسیر پیشگیری از بیماری‌های قلبی‌عروقی است.

روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ