شبکه بهداشت و درمان ساوجبلاغ

اقدام به‌موقع کارشناس واحد مبارزه با بیماری‌ها؛مرکز مراقبت و پیشگیری هاری شهرستان ساوجبلاغ از بروز فاجعه ابتلاء به هاری جلوگیری کرد

به گزارش روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ در راستای ارائه خدمات مستمر و شبانه‌روزی حوزه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های واگیر، آقای نوری، کارشناس واحد پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ، با اقدام سریع و تخصصی خود در زمان شیفت کاری، خدمات ضروری پیشگیری از بیماری هاری را به یک شهروند مبتلا به حیوان‌گزیدگی ارائه کرد. این اقدام به‌موقع، نمونه‌ای برجسته از آمادگی و تعهد کارکنان نظام سلامت در حفاظت از جان شهروندان است.

بررسی و ارزیابی اولیه مورد حیوان‌گزیدگی

بر اساس گزارش واحد مبارزه با بیماری‌ها، فرد مراجعه‌کننده پس از گزش توسط سگ به مرکز درمان و پیشگیری هاری شهرستان مراجعه کرده بود. بلافاصله پس از ورود به مرکز، اقدامات استاندارد مطابق دستورالعمل‌های وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی آغاز شد.

این اقدامات شامل تشکیل پرونده پزشکی کامل با ثبت اطلاعات فردی و بالینی بیمار، ثبت اطلاعات اپیدمیولوژیک در سامانه یکپارچه گزارش‌دهی آنلاین وزارت بهداشت، ارزیابی دقیق سطح خطر انتقال هاری بر اساس نوع، عمق و محل گزش، وضعیت حیوان گزنده و سابقه واکسیناسیون بیمار بود. همچنین آموزش‌های لازم به بیمار و همراهان، تعیین نیاز به واکسن و سرم ضد هاری، انجام مداخلات پیشگیرانه و تنظیم برنامه کامل واکسیناسیون و پیگیری‌های بعدی اجرا گردید.

مرکز مراقبت و پیشگیری هاری شهرستان ساوجبلاغ در هشتگرد، بیمارستان امام جعفر صادق (ع) واقع شده و با تلفن ۴۴۲۳۲۷۰۰ به صورت شبانه‌روزی آماده ارائه خدمات است.

هاری؛ بیماری صد درصد کشنده اما کاملاً قابل پیشگیری

هاری یکی از خطرناک‌ترین بیماری‌های ویروسی مشترک بین انسان و حیوان است که توسط ویروسی از خانواده رابدوویریده و جنس لیساویروس ایجاد می‌شود. این ویروس عمدتاً از طریق بزاق آلوده حیواناتی مانند سگ، گربه، گرگ، روباه، شغال و خفاش منتقل می‌گردد و معمولاً از راه گزش یا تماس بزاق با زخم باز یا مخاط بدن وارد بدن انسان می‌شود.

پس از ظاهر شدن علائم بالینی، بیماری تقریباً همیشه منجر به مرگ می‌شود و نرخ کشندگی آن نزدیک به ۱۰۰ درصد است. با این حال، انجام اقدامات پیشگیرانه به‌موقع پس از مواجهه (PEP) می‌تواند به طور کامل از ابتلا جلوگیری کند. هاری به عنوان یکی از بیماری‌های نادیده گرفته شده گرمسیری (NTD) شناخته می‌شود که جوامع روستایی و دارای دسترسی محدود را بیشتر تحت تأثیر قرار می‌دهد.

اقدامات فوری و نجات‌بخش پس از حیوان‌گزیدگی

شهروندان گرامی باید بدانند که سه اقدام اولیه حیاتی می‌تواند جان آن‌ها را نجات دهد:

شست‌وشوی فوری و کامل زخم: محل گزش باید بلافاصله و حداقل به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه با آب جاری فراوان و صابون شسته شود. این کار باید عمیق و در چندین نوبت انجام گیرد تا ویروس تا حد ممکن کاهش یابد.

ضدعفونی زخم: پس از شست‌وشو، از مواد ضدعفونی‌کننده مانند بتادین یا الکل برای تمیز کردن محل استفاده شود.

مراجعه فوری به مرکز تخصصی: بدون هیچ تأخیری به نزدیک‌ترین مرکز خدمات جامع سلامت، پایگاه بهداشت یا مرکز پیشگیری هاری مراجعه کنید. هرگز زخم را نبندید، بخیه نزنید یا پانسمان نکنید، زیرا ویروس هاری به نور و جریان هوا حساس است و بستن زخم شرایط تکثیر آن را تسهیل می‌کند.

نظام مراقبت و پیشگیری از هاری در ایران

جمهوری اسلامی ایران یکی از پیشرفته‌ترین نظام‌های مراقبت هاری در منطقه را داراست. بر اساس دستورالعمل کشوری کنترل حیوان‌گزیدگی و هاری در انسان (تدوین شده توسط وزارت بهداشت با همکاری انستیتو پاستور ایران)، بیش از ۷۰۰ مرکز درمان و پیشگیری هاری در سراسر کشور خدمات شبانه‌روزی ارائه می‌دهند.

اطلاعات هر مورد بلافاصله در سامانه آنلاین ثبت و برای سطوح مختلف قابل پایش است. در صورت عدم مراجعه، کارشناسان بهداشت پیگیری فعال انجام می‌دهند. این نظام بر پایه رویکرد «سلامت واحد» (One Health) و همکاری بین‌سازمانی بنا شده است.

وضعیت هاری در ایران و جهان

در سطح جهانی، سالانه حدود ۵۹ هزار نفر بر اثر هاری جان خود را از دست می‌دهند و هر ۹ دقیقه یک مورد مرگ رخ می‌دهد. در ایران، سالانه بیش از ۴۰۰ هزار مورد حیوان‌گزیدگی گزارش می‌شود. با وجود این حجم بالا، به دلیل نظام قوی پیشگیری، مرگ‌های انسانی محدود است (معمولاً بین چند مورد تا حدود ۲۰-۲۴ مورد در سال اخیر).

طبق گزارش‌های اخیر وزارت بهداشت، در سال‌های گذشته صدها هزار نفر خدمات پیشگیری دریافت کرده‌اند. افزایش موارد گزیدگی نشان‌دهنده نیاز به تقویت کنترل جمعیت حیوانات ولگرد و آموزش عمومی است. بیشترین گزیدگی‌ها توسط سگ‌های صاحب‌دار و ولگرد رخ می‌دهد و کودکان گروه پرخطر هستند.

واکسیناسیون هاری؛ روش‌ها و برنامه‌های استاندارد

پیشگیری پس از مواجهه (PEP): شامل تزریق واکسن هاری (معمولاً روش داخل جلدی با سه نوبت یا عضلانی با چهار نوبت) در روزهای ۰، ۳، ۷ و ۱۴ است. در موارد پرخطر، سرم ضد هاری نیز تزریق می‌شود.

پیشگیری پیش از مواجهه (PrEP): برای گروه‌های پرخطر شغلی مانند دامپزشکان، کارکنان آزمایشگاه‌ها، شکارچیان و غارنوردان توصیه می‌شود و معمولاً با دو نوبت واکسن انجام می‌گیرد.

برنامه واکسیناسیون دقیق بر اساس نوع مواجهه (گروه I، II، III) در دستورالعمل کشوری تعیین شده است.

افق ۲۰۳۰؛ هدف ریشه‌کنی هاری انسانی

سازمان بهداشت جهانی هدف صفر شدن مرگ انسانی ناشی از هاری تا سال ۲۰۳۰ را تعیین کرده است. ایران با همکاری وزارت بهداشت، سازمان دامپزشکی و حفاظت محیط زیست، برنامه ملی ریشه‌کنی را پیگیری می‌کند. واکسیناسیون ۷۰ درصد جمعیت سگ‌ها می‌تواند چرخه انتقال را قطع کند. کشتار گسترده سگ‌ها توصیه نمی‌شود؛ تمرکز بر واکسیناسیون و مدیریت مسئولانه است.

محورهای اصلی برنامه شامل تقویت واکسیناسیون، داده‌محوری، آموزش عمومی، حمایت سیاسی و همکاری بین‌بخشی است.

تأکید شبکه بهداشت ساوجبلاغ بر آگاهی عمومی

شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ از زحمات آقای نوری و همکاران واحد مبارزه با بیماری‌ها قدردانی می‌کند و بر لزوم آگاهی همگانی تأکید دارد.

توصیه‌های مهم به شهروندان:

• در هرگونه گزش، خراش، لیس زخم یا تماس بزاق حیوان با مخاط، فوراً به مراکز مراجعه کنید.
• حیوانات خانگی را سالانه واکسینه کنید.
• از نزدیک شدن به حیوانات ولگرد پرهیز کنید.
• کودکان را آموزش دهید.
• حیوانات مشکوک (حمله بی‌دلیل، کف از دهان، عدم اشتها) را گزارش دهید.

روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ