شبکه بهداشت و درمان ساوجبلاغ

همکاری بین‌بخشی شبکه بهداشت و شهرداری مهستان؛ گامی مؤثر در جهت ارتقای سلامت شهروندان و تحقق اهداف برنامه پزشک خانواده

مقدمه

ارتقای سطح سلامت جامعه، همواره یکی از مهم‌ترین اولویت‌های نظام جمهوری اسلامی ایران بوده است. در این راستا، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با اجرای برنامه‌های تحول‌آفرینی همچون «پزشک خانواده و نظام ارجاع»، گام‌های اساسی در جهت تحقق عدالت در سلامت، کاهش هزینه‌های درمانی و تسهیل دسترسی مردم به خدمات بهداشتی و درمانی برداشته است. یکی از مؤلفه‌های کلیدی در موفقیت این برنامه‌ها، همکاری و تعامل بین‌بخشی با سایر نهادها و دستگاه‌های اجرایی از جمله شهرداری‌ها می‌باشد. شهرداری‌ها به عنوان نهادهای محلی تأثیرگذار، نقشی بی‌بدیل در زمینه‌سازی فرهنگی، اطلاع‌رسانی عمومی و فراهم‌سازی بسترهای لازم برای اجرای موفق برنامه‌های سلامت ایفا می‌کنند.

در همین راستا، شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ با هدف ارتقای هرچه بیشتر سطح سلامت شهروندان و گسترش همکاری‌های بین‌بخشی، نشستی با معاونت فرهنگی اجتماعی شهرداری مهستان برگزار نموده است. این نشست که با حضور کارشناسان خبره حوزه تغذیه و سلامت برگزار شد، زمینه‌ساز همکاری‌های گسترده‌تری در حوزه اطلاع‌رسانی و آموزش سلامت به شهروندان گردید.

اهمیت همکاری بین‌بخشی در نظام سلامت

تجارب جهانی نشان داده است که سلامت جامعه، تنها با اقدامات صرفاً درمانی و بهداشتی محقق نمی‌شود، بلکه نیازمند عزم ملی و همکاری همه دستگاه‌های اجرایی، نهادهای مدنی و بخش خصوصی است. سازمان جهانی بهداشت همواره بر نقش تعیین‌کننده عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت تأکید داشته و همکاری بین‌بخشی را به عنوان یکی از راهبردهای اصلی ارتقای سلامت جوامع معرفی نموده است.

در ایران نیز قانون برنامه هفتم پیشرفت، بر توسعه نظام ارجاع و تقویت خدمات سطح اول سلامت تأکید ویژه‌ای دارد. در این راستا، وزارت بهداشت با انعقاد تفاهم‌نامه‌های متعدد با دستگاه‌های مختلف، بسترهای لازم برای همکاری هرچه بیشتر در حوزه سلامت را فراهم آورده است. شهرداری‌ها به عنوان متولیان اصلی خدمات شهری، نقش مهمی در زمینه‌سازی فرهنگی، ایجاد زیرساخت‌های ورزشی و تفریحی سالم، توسعه فضاهای سبز و اطلاع‌رسانی عمومی در حوزه سلامت ایفا می‌نمایند.

برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع؛ محور اصلی تحول نظام سلامت

برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع به عنوان یکی از مهم‌ترین و اساسی‌ترین اصلاحات ساختاری در نظام سلامت کشور، با هدف تحقق عدالت در سلامت، تسهیل دسترسی مردم به خدمات بهداشتی و درمانی، کاهش هزینه‌های درمانی و ساماندهی نظام سلامت با اولویت پیشگیری طراحی و اجرا شده است. این برنامه که نقطه ورود اصلی بیمار به نظام سلامت را از طریق پزشک خانواده تعریف می‌کند، مسیر دریافت خدمات تخصصی را از طریق نظام ارجاع سازمان‌دهی نموده و با ساختاری سیستماتیک و اقتصادی، فرآیند تشخیص و درمان را از حالت تصادفی خارج می‌سازد.

شهرستان ساوجبلاغ به عنوان پایلوت کشوری طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع انتخاب شده است. این طرح از مهرماه سال ۱۴۰۴ با مشارکت ۱۳ مرکز خدمات جامع سلامت در این شهرستان کلید خورده است. بر اساس آمار منتشر شده، در هشت ماهه اجرای این طرح (مهر ۱۴۰۴ لغایت اردیبهشت ۱۴۰۵)، ۶۴ هزار و ۵۷۲ مورد ویزیت توسط پزشکان خانواده انجام شده و ۳۷۶۶ بیمار نیز در قالب نظام یکپارچه ارجاع به سطوح بالاتر درمانی معرفی شده‌اند. همچنین در این مدت، ۱۲۳۶ نوبت تخصصی اخذ و ۳۹۶ مورد ویزیت سطح دو توسط پزشکان متخصص ارائه شده است.

این طرح بر چهار رکن اساسی استوار است: «ارتقای دسترسی عادلانه به خدمات»، «تقویت مراقبت‌های اولیه و غربالگری»، «ساماندهی مراجعات تخصصی» و در نهایت «کاهش شاخص پرداخت از جیب خانوارها». رئیس دانشگاه علوم پزشکی البرز در این زمینه تصریح کرده است که مردم باید بدانند اجرای پزشک خانواده موجب می‌شود خدمات درمانی را آسان‌تر، سریع‌تر و با هزینه کمتری دریافت کنند.

آخرین تحولات و دستورالعمل‌های جدید برنامه پزشک خانواده

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی همواره در راستای بهبود و ارتقای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع، نسبت به بازنگری و به‌روزرسانی دستورالعمل‌های اجرایی این برنامه اقدام نموده است. بر اساس اعلام مسئولین مربوطه، مرحله نخست برنامه ملی پزشکی خانواده و نظام ارجاع از ۲۵ خرداد ماه سال جاری در ۲۵ شهر اجرا شده و ارزیابی‌ها برای آمادگی ۲۰ شهر دیگر در دست انجام است. همچنین فاز دوم این برنامه از ۲۵ تیرماه سال جاری آغاز گردیده است.

بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام شده، تا پایان تابستان سال جاری، ۶۴ شهر کشور صاحب پزشک خانواده خواهند شد. معاون درمان وزارت بهداشت با تأکید بر عزم جدی دولت برای توسعه نظام ارجاع و اجرای برنامه پزشکی خانواده، این برنامه را گامی مهم در جهت تحول نظام سلامت کشور دانسته است.

در حوزه روستایی نیز تفاهم‌نامه برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع روستایی سال ۱۴۰۵ با هدف ارتقای سطح سلامت جمعیت روستایی، عشایر و شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر منعقد شده است. این تفاهم‌نامه علاوه بر جنبه‌های مالی، بر محورهای مهمی همچون ترویج خودمراقبتی، ارتقای سلامت روان، بهبود وضعیت تغذیه و اجرای برنامه‌های مرتبط با آن تأکید دارد.

نشست همکاری شبکه بهداشت و درمان ساوجبلاغ با معاونت فرهنگی اجتماعی شهرداری مهستان

در راستای اهمیت همکاری بین‌بخشی و با هدف ارتقای هرچه بیشتر سطح سلامت شهروندان، نشستی با حضور نمایندگان شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ و معاونت فرهنگی اجتماعی شهرداری مهستان برگزار گردید. این نشست در تاریخ ۲۵ مرداد ماه ۱۴۰۵ با حضور خانم زرآبادی‌پور، کارشناس تغذیه مرکز خدمات جامع سلامت ولی عصر (عج)، برگزار شد.

در این نشست، بر همکاری‌های دو جانبه جهت اطلاع‌رسانی به شهروندان در زمینه برنامه‌های سلامت و فراهم کردن بستر برگزاری کلاس‌های آموزشی با هدف ارتقای سلامت شهروندان تأکید گردید. همچنین در خصوص موارد متعددی جهت توسعه همکاری‌های فی‌ما‌بین به تصویب رسید که از جمله می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

• برنامه‌ریزی برای برگزاری کلاس‌های آموزش سلامت با محوریت تغذیه سالم، پیشگیری از بیماری‌ها و ترویج سبک زندگی سالم

• همکاری در زمینه اطلاع‌رسانی عمومی درباره برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع و مزایای آن برای شهروندان

• برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای گروه‌های مختلف سنی با هدف توانمندسازی جامعه در حوزه خودمراقبتی

• هماهنگی برای استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی شهرداری در راستای ارتقای سواد سلامت شهروندان

نقش آموزش و آگاهی‌بخشی عمومی در موفقیت برنامه‌های سلامت

یکی از مؤلفه‌های کلیدی در موفقیت برنامه‌های سلامت، به‌ویژه برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع، آموزش و آگاهی‌بخشی عمومی است. بسیاری از شهروندان هنوز با اهداف، مزایا و نحوه بهره‌مندی از این برنامه آشنایی کافی ندارند. از این رو، اطلاع‌رسانی دقیق و شفاف به جامعه، گامی اساسی در جهت استقبال عمومی و مشارکت فعال مردم در این برنامه محسوب می‌شود.

شهروندان می‌توانند با مراجعه به نزدیک‌ترین مرکز خدمات جامع سلامت محل سکونت خود، تحت پوشش مراقبت‌های اولیه قرار گیرند. در صورت نیاز به خدمات تخصصی، تمام مراحل ارجاع به‌صورت سیستماتیک و برنامه‌ریزی شده انجام می‌گیرد. این رویکرد علاوه بر ارتقای استانداردهای درمانی، نقش به‌سزایی در مدیریت بهینه زمان و حذف ترددهای غیرضروری میان مراکز درمانی ایفا می‌نماید.

همکاری با شهرداری‌ها به عنوان نهادهای محلی تأثیرگذار، می‌تواند نقش مهمی در این زمینه ایفا نماید. شهرداری‌ها با بهره‌گیری از ظرفیت‌های تبلیغاتی و اطلاع‌رسانی خود، می‌توانند پیام‌های سلامت را به گوش اقشار مختلف جامعه برسانند و زمینه‌ساز مشارکت هرچه بیشتر مردم در برنامه‌های سلامت شوند.

چشم‌انداز آینده و نقش همکاری‌های بین‌بخشی

با توجه به اهمیت روزافزون همکاری‌های بین‌بخشی در حوزه سلامت، انتظار می‌رود که همکاری شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ با شهرداری مهستان و سایر نهادهای محلی، در آینده گسترش یافته و به نتایج مطلوب‌تری در حوزه ارتقای سلامت شهروندان منجر شود. برگزاری منظم جلسات هماهنگی، تدوین برنامه‌های عملیاتی مشترک و پیگیری مستمر مصوبات، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به تحقق اهداف مشترک در این حوزه کمک نماید.

همچنین با گسترش برنامه پزشک خانواده به شهرهای بیشتر و پوشش جمعیت وسیع‌تری از جامعه، نقش همکاری‌های بین‌بخشی بیش از پیش پررنگ خواهد شد. دستگاه‌های اجرایی، نهادهای مدنی و بخش خصوصی همگی می‌توانند با مشارکت فعال خود، به تحقق عدالت در سلامت و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان کمک نمایند.

نتیجه‌گیری

نشست همکاری شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ با معاونت فرهنگی اجتماعی شهرداری مهستان، گامی مهم در جهت تحقق همکاری‌های بین‌بخشی در حوزه سلامت و ارتقای سطح آگاهی و سلامت شهروندان محسوب می‌شود. این همکاری که با حضور کارشناسان خبره حوزه تغذیه برگزار شد، زمینه‌ساز اطلاع‌رسانی بهتر به شهروندان و برگزاری کلاس‌های آموزشی مؤثر در حوزه سلامت گردید.

شهرستان ساوجبلاغ به عنوان پایلوت کشوری طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع، نقش مهمی در اجرای موفق این برنامه و الگوسازی برای سایر شهرستان‌های کشور ایفا می‌نماید. ادامه این مسیر نیازمند همکاری همه جانبه دستگاه‌های اجرایی، سازمان‌های بیمه‌گر، دانشگاه‌های علوم پزشکی و مشارکت فعال مردم در فرآیندهای سلامت می‌باشد.

روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ