شبکه بهداشت و درمان ساوجبلاغ

برگزاری برنامه خطرسنجی و غربالگری فشار خون و دیابت در شهرستان ساوجبلاغ با محوریت ارتقای سواد سلامت جامعه

مقدمه و ضرورت اجرای برنامه‌های غربالگری

در راستای سیاست‌های کلان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در حوزه پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیرواگیر، برنامه خطرسنجی و غربالگری فشار خون و دیابت با هدف شناسایی زودهنگام افراد در معرض خطر، ارتقای آگاهی عمومی و کاهش عوارض ناشی از این بیماری‌ها در سطح جامعه اجرا شد. بیماری‌های قلبی–عروقی و دیابت از مهم‌ترین علل مرگ‌ومیر و ناتوانی در کشور به شمار می‌روند و بخش عمده‌ای از بار بیماری‌ها را به خود اختصاص داده‌اند. از این رو، تمرکز بر پیشگیری اولیه، تشخیص به‌موقع و آموزش شیوه زندگی سالم، از اولویت‌های اصلی نظام سلامت محسوب می‌شود.

زمان، مکان و نحوه اجرای برنامه

این برنامه در تاریخ ۲۷ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ در محل مرکز خدمات جامع سلامت سرخاب برگزار شد. اجرای برنامه با مشارکت کارشناسان آزمایشگاه مرکزی و تیم مراقبان سلامت انجام گرفت و خدمات متنوعی در حوزه سنجش شاخص‌های حیاتی و آموزش سلامت به مراجعان ارائه شد.

در جریان این برنامه، ضمن انجام معاینات اولیه، نمونه‌گیری رایگان قند خون و چربی خون برای مراجعان صورت گرفت و نتایج اولیه در همان محل به افراد اعلام شد. همچنین افراد دارای نتایج غیرطبیعی جهت پیگیری، ارجاع و دریافت خدمات تکمیلی به پزشک معرفی شدند.

اهداف کلیدی برنامه خطرسنجی و غربالگری

این برنامه با اهداف زیر طراحی و اجرا شد:

• شناسایی افراد مبتلا یا در معرض خطر ابتلا به فشار خون بالا و دیابت

• افزایش سطح آگاهی عمومی درباره عوامل خطر بیماری‌های غیرواگیر

• ترویج فرهنگ خودمراقبتی و اصلاح سبک زندگی

• کاهش بروز عوارضی نظیر سکته‌های قلبی و مغزی، نارسایی کلیوی و آسیب‌های چشمی

• تقویت نظام ارجاع و پیگیری بیماران در سطح خدمات اولیه سلامت

غربالگری منظم و ثبت اطلاعات در سامانه‌های سلامت، امکان پایش مستمر وضعیت سلامت جمعیت تحت پوشش را فراهم کرده و نقش مهمی در برنامه‌ریزی‌های آتی حوزه بهداشت ایفا می‌کند.

فرآیند خطرسنجی و ارزیابی سلامت

در این برنامه، فرآیند خطرسنجی بر اساس شاخص‌های استاندارد شامل اندازه‌گیری فشار خون، بررسی سابقه خانوادگی، ارزیابی شاخص توده بدنی (BMI)، سن، وضعیت فعالیت بدنی و عادات تغذیه‌ای انجام شد.

فشار خون بالا اغلب بدون علامت است و به همین دلیل به عنوان «قاتل خاموش» شناخته می‌شود. اندازه‌گیری منظم فشار خون و کنترل آن در محدوده طبیعی (کمتر از ۱۲ روی ۸ در اغلب بزرگسالان سالم) نقش اساسی در پیشگیری از عوارض قلبی–عروقی دارد.

در حوزه دیابت نیز اندازه‌گیری قند خون ناشتا و ارزیابی عوامل خطر نظیر اضافه‌وزن، کم‌تحرکی، سابقه خانوادگی و سن بالای ۴۵ سال مورد توجه قرار گرفت. تشخیص زودهنگام دیابت می‌تواند از بروز عوارض مزمن مانند نوروپاتی، رتینوپاتی و نفروپاتی جلوگیری کند.

آموزش‌های ارائه‌شده به مراجعان

در کنار خدمات تشخیصی، آموزش‌های تخصصی و کاربردی توسط مراقبان سلامت و کارشناس روان ارائه شد. محورهای آموزشی شامل موارد زیر بود:

• اهمیت تغذیه سالم و کاهش مصرف نمک، قند و چربی‌های اشباع

• نقش فعالیت بدنی منظم (حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی متوسط در هفته)

• مدیریت استرس و بهداشت روان

• اهمیت ترک دخانیات و پرهیز از مصرف الکل

• لزوم پایش منظم فشار خون و قند خون در گروه‌های پرخطر

همچنین در چارچوب برنامه‌های مرتبط با هفته سلامت مردان، بر لزوم توجه آقایان به معاینات دوره‌ای، اصلاح سبک زندگی و مراجعه به‌موقع به مراکز بهداشتی تأکید شد؛ چراکه آمارها نشان می‌دهد مردان کمتر از زنان به خدمات پیشگیرانه مراجعه می‌کنند.

نقش تیم سلامت در ارتقای کیفیت خدمات

این برنامه با مشارکت فعال مراقبان سلامت، کارشناسان آزمایشگاه و کارشناس روان اجرا شد. هماهنگی بین‌بخشی و ارائه خدمات یکپارچه موجب شد فرآیند غربالگری، آموزش و ارجاع با کیفیت مطلوب انجام شود. حضور کارشناسان آموزش‌دیده در خط مقدم ارائه خدمات، نقش مؤثری در جلب اعتماد عمومی و افزایش مشارکت مردمی داشت.

اهمیت پیشگیری در کنترل بیماری‌های غیرواگیر

بیماری‌های غیرواگیر نظیر فشار خون بالا و دیابت، ماهیتی مزمن دارند و در صورت عدم کنترل، منجر به عوارض جدی و پرهزینه می‌شوند. سرمایه‌گذاری در حوزه پیشگیری و آموزش، علاوه بر ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، موجب کاهش هزینه‌های درمانی و کاهش بار اقتصادی بر نظام سلامت می‌شود.

اجرای مستمر برنامه‌های غربالگری در سطح مراکز خدمات جامع سلامت، یکی از مؤثرترین راهکارها برای دستیابی به جامعه‌ای سالم، پویا و آگاه است. مشارکت فعال مردم در این برنامه‌ها، ضامن موفقیت سیاست‌های پیشگیرانه خواهد بود.

جمع‌بندی

برگزاری برنامه خطرسنجی و غربالگری فشار خون و دیابت در مرکز خدمات جامع سلامت سرخاب، گامی مؤثر در راستای ارتقای سطح سلامت عمومی، افزایش سواد سلامت و پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر در سطح شهرستان محسوب می‌شود. استمرار چنین برنامه‌هایی و تقویت فرهنگ مراجعه منظم به مراکز بهداشتی، نقش تعیین‌کننده‌ای در تحقق اهداف سلامت جامعه ایفا خواهد کرد.

️روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ