شبکه بهداشت و درمان ساوجبلاغ

اجرای پایش مستمر برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع، گامی اساسی در تحقق عدالت سلامت در شهرستان ساوجبلاغ

برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع به عنوان یکی از مهمترین و اساسی‌ترین اصلاحات ساختاری در نظام سلامت جمهوری اسلامی ایران، با هدف تحقق عدالت در سلامت، تسهیل دسترسی مردم به خدمات بهداشتی و درمانی، کاهش هزینه‌های درمانی و ساماندهی نظام سلامت با اولویت پیشگیری طراحی و اجرا شده است. این برنامه که نقطه ورود اصلی بیمار به نظام سلامت را از طریق پزشک خانواده تعریف می‌کند، مسیر دریافت خدمات تخصصی را از طریق نظام ارجاع سازماندهی نموده و با ساختاری سیستماتیک و اقتصادی، فرآیند تشخیص و درمان را از حالت تصادفی خارج می‌سازد.

شهرستان ساوجبلاغ به عنوان پایلوت کشوری اجرای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع انتخاب شده است. این طرح با چهار محور کلیدی شامل گسترش عدالت در دسترسی به خدمات سلامت، تقویت خدمات مراقبت‌های اولیه و نظام غربالگری، مدیریت و ساماندهی ارجاع بیماران به سطوح تخصصی و همچنین کاهش سهم پرداخت مستقیم خانوارها از هزینه‌های درمانی از مهرماه سال گذشته در این شهرستان اجرایی شده است.

پایش میدانی و نظارت مستمر بر اجرای برنامه در پایگاه‌های سلامت شهرستان

در راستای تداوم بازدیدها و پایش‌های روتین اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع، دکتر علی رنجبرپور، مدیر شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ، روز یکشنبه ۱۵ شهریورماه ۱۴۰۵، با همراهی خانم دکتر عسگریان، رئیس مرکز بهداشت شهرستان ساوجبلاغ، و سرکار خانم اطاعتی، سرپرست واحد توسعه شبکه، از پایگاه پزشکی خانواده قائمی طهرانی در شهر جدید مهرستان و پایگاه سلامت بعثت در شهر هشتگرد بازدید کرد.

در این بازدیدهای میدانی، نحوه عملکرد کارشناسان، روند ارائه خدمات به مراجعین و چگونگی اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع در پایگاه‌های مذکور مورد بررسی، پایش و نظارت دقیق قرار گرفت. تیم بازدیدکننده ضمن شناسایی نقاط قوت و همچنین زمینه‌های نیازمند بهبود و ارتقا، راهنمایی‌های لازم و توصیه‌های تخصصی را به منظور اجرای صحیح و مطلوب برنامه به مسئولین و کارکنان پایگاه‌ها ارائه نمود.

دکتر رنجبرپور در جریان این بازدیدها، بر ضرورت ارائه خدمات باکیفیت، رعایت دقیق فرآیندهای اجرایی برنامه، ثبت و پیگیری صحیح خدمات و توجه ویژه به رضایتمندی مراجعین تأکید کرد. وی همچنین خواستار استمرار نظارت و پایش روند اجرای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع در سطح کلیه مراکز و پایگاه‌های خدمات جامع سلامت شهرستان شد.

نقش محوری پزشک خانواده و تیم سلامت در نظام ارجاع

در این بازدیدها، بر نقش محوری پزشک خانواده به عنوان نقطه آغازین زنجیره خدمت در نظام سلامت تأکید شد. در این الگو، وضعیت سلامت شهروندان به‌صورت مستمر پایش شده و از مداخلات پزشکی غیرضروری و مراجعات پراکنده به سطوح تخصصی پیشگیری می‌گردد. در صورت نیاز به خدمات پیچیده‌تر، فرآیند ارجاع به متخصصین به‌صورت هوشمند و برنامه‌ریزی شده صورت می‌گیرد تا ضمن ارتقای کیفیت بالینی، از اتلاف منابع و زمان بیماران جلوگیری شود.

در سطح یک پزشکی خانواده، به ازای هر سه هزار نفر جمعیت در مناطق شهری، یک پزشک خانواده به همراه دو مراقب سلامت فعالیت می‌کنند و خدماتی از جمله مراقبت‌های اولیه، تغذیه، سلامت روان و دندانپزشکی ارائه می‌شود. پایگاه پزشکی خانواده، محیطی‌ترین واحد ارائه خدمات در نظام سلامت در مناطق شهری می‌باشد که به ازای هر ۳۰۰۰ نفر جمعیت تشکیل شده و اولین محل مراجعه ساکنین مناطق شهری به نظام شبکه بهداشت و درمان است.

 شهروندان گرامی می‌توانند با مراجعه به نزدیک‌ترین مرکز خدمات جامع سلامت، پایگاه سلامت یا خانه بهداشت محل سکونت خود، تحت پوشش مراقبت‌های اولیه قرار گیرند. شایان ذکر است در صورت نیاز به خدمات تخصصی، تمامی مراحل نوبت‌گیری و هماهنگی با سطوح ثانویه توسط تیم سلامت مرکز بهداشت انجام می‌پذیرد تا فرآیند دریافت خدمت برای بیماران تسهیل گردد.

مزایای اقتصادی و حمایت‌های مالی برنامه پزشکی خانواده

یکی از مهم‌ترین مزایای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع، حمایت‌های مالی قابل توجهی است که برای مردم در نظر گرفته شده است. در این برنامه، چهار ویزیت اول در سطح یک خدمات سلامت به طور سالانه، کاملاً رایگان است. بیمارانی که از مسیر نظام ارجاع به پزشک متخصص در کلینیک‌های دولتی معرفی می‌شوند، تنها ۱۵ درصد فرانشیز دولتی را برای ویزیت، دارو و آزمایشگاه پرداخت می‌کنند که مبلغی بسیار ناچیز است. همچنین، کل هزینه بستری در بیمارستان‌های دولتی وقتی از مسیر ارجاع باشد، رایگان است.

این حمایت‌های مالی، گام مهمی در جهت کاهش هزینه‌های درمانی خانوارها و تحقق عدالت در سلامت محسوب می‌شود. ورود به چرخه سلامت از طریق پزشک خانواده، فرآیند تشخیص و درمان را از حالتی تصادفی به ساختاری سیستماتیک و اقتصادی تبدیل می‌کند. این رویکرد علاوه بر ارتقای استانداردهای درمانی، نقش به‌سزایی در مدیریت بهینه زمان و حذف ترددهای غیرضروری میان مراکز درمانی ایفا می‌نماید.

توسعه کشوری برنامه و اجرای مرحله‌ای در دانشگاه‌های علوم پزشکی

برنامه ملی پزشکی خانواده و نظام ارجاع به‌تدریج در سراسر کشور گسترش و توسعه می‌یابد. بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام شده، فاز نخست اجرای برنامه با ۲۰ دانشگاه علوم پزشکی کشور از اول تیرماه ۱۴۰۵ آغاز شد. فاز دوم برنامه در ۲۰ دانشگاه دیگر از اول مرداد ۱۴۰۵ و فاز سوم در ۱۹ دانشگاه باقیمانده از اول شهریور ۱۴۰۵ اجرایی شد. نهایتاً از ابتدای مهرماه ۱۴۰۵، شاهد اجرای پزشکی خانواده و نظام ارجاع در ۶۴ دانشگاه علوم پزشکی کشور خواهیم بود.

معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به اجرای گام به گام پزشکی خانواده و نظام ارجاع در کشور تأکید کرده است که از بدو تأسیس وزارت بهداشت تاکنون، هیچ وقت اجرای برنامه پزشکی خانواده تا این حد علمی، مبتنی بر شواهد و با سرعت مناسب پیش نرفته بود. اجرای درست این برنامه برای شخص رئیس‌جمهوری بسیار حائز اهمیت است و برای نظارت بر اجرا، شخصاً در جلسات حضور می‌یابند تا تمام نقاط ضعفی که در گذشته این برنامه وجود داشت، شناسایی شده و مدلی اجرایی شود که رضایتمندی مردم را در پی داشته باشد.

ابلاغ دستورالعمل‌های اجرایی و ساختار تیم سلامت

وزارت بهداشت و سازمان بیمه سلامت، نسخه ۲۶ دستورالعمل اجرایی برنامه پزشک خانواده روستایی و نظام ارجاع را برای سال ۱۴۰۵ منتشر کرده‌اند. این دستورالعمل در ۲۹ صفحه، ضوابط اجرایی برنامه را در حوزه‌های مختلف از جمله ساختار تیم سلامت، نحوه جذب و قرارداد نیروها، ساعات فعالیت، خدمات دارویی و پاراکلینیک، نظام ارجاع، دهگردشی، شیوه پرداخت، پایش عملکرد و مسئولیت‌های مراکز بهداشتی تشریح کرده است.

همچنین آیین‌نامه حکمرانی برنامه ملی پزشکی خانواده و نظام ارجاع ابلاغ شده است که در آن، ساختار ستاد ملی، دبیرخانه ستاد و وظایف هر یک به‌طور کامل تشریح می‌شود. این اسناد بالادستی، چارچوب دقیق و شفافی را برای اجرای مطلوب برنامه در سراسر کشور فراهم می‌آورند.

تأکید بر استمرار نظارت‌های میدانی و همکاری‌های بین‌بخشی

بازدیدها و پایش‌های مستمر مدیریت شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ با هدف تقویت اجرای صحیح و اثربخش برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع، ارتقای کیفیت خدمات و اطمینان از ارائه خدمات مطلوب به مردم، به‌صورت روتین در سطح شهرستان ادامه خواهد داشت. در این بازدیدها، موضوعات مرتبط با همکاری‌های بین‌بخشی و ظرفیت‌های موجود برای حمایت از اجرای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد.

دکتر رنجبرپور با تأکید بر اهمیت نظارت مستمر و پایش عملکرد مراکز خدمات جامع سلامت، بر ضرورت رفع چالش‌های موجود، تقویت نقاط قوت و اجرای دقیق برنامه‌های ابلاغی، به‌ویژه برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع تأکید کرد. وی همچنین بر لزوم تعامل و همکاری بین‌بخشی با سایر دستگاه‌های اجرایی برای تسهیل دسترسی شهروندان به خدمات سلامت و ایجاد بسترهای مناسب برای اجرای موفق این برنامه، تأکید ویژه‌ای داشت.

گفتنی است شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ با اجرای برنامه‌های نظارتی مستمر و تشکیل جلسات هماهنگی، تلاش می‌کند تا ضمن رفع موانع موجود، کیفیت خدمات خود را در راستای اجرای مطلوب برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع و تأمین رضایت حداکثری مراجعین، ارتقا بخشد.

️روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان شهرستان ساوجبلاغ